Việt Nam từng trồng thành công "vàng đỏ" đắt nhất thế giới: là "kho" chất chống oxy hóa, giá lên tới 500 triệu đồng/kg

Một kilogram nhụy hoa nghệ tây có thể được bán với giá vài trăm triệu đồng, thậm chí cao hơn đối với những dòng cao cấp. Đằng sau mức giá này là hàng trăm nghìn bông hoa và một quy trình thu hái gần như không thể công nghiệp hóa.

Hàng trăm nghìn bông hoa cho một kilogram

Saffron, hay nhụy hoa nghệ tây, là phần nhụy màu đỏ của hoa Crocus sativus. Đây được xem là một trong những loại gia vị đắt nhất thế giới, thường được ví như "vàng đỏ".

Lý do đầu tiên nằm ở năng suất cực thấp.

Mỗi bông nghệ tây chỉ có 3 sợi nhụy có thể thu hoạch. Hoa chỉ nở trong một khoảng thời gian ngắn mỗi năm, khiến người trồng phải tập trung thu hoạch trong thời gian rất ngắn.

Để có 1 kg saffron khô cần thu hái nhụy từ khoảng 150.000-200.000 bông hoa. Mỗi bông hoa chỉ có đúng 3 sợi nhụy , và toàn bộ quá trình thu hoạch đều phải làm bằng tay , diễn ra trước khi mặt trời mọc để giữ nguyên màu sắc và dưỡng chất.

Nói cách khác, người mua saffron không chỉ trả tiền cho vài sợi nhụy màu đỏ. Họ đang trả cho hàng trăm nghìn bông hoa được thu hoạch, chọn lọc và chế biến để tạo ra một kilogram thành phẩm.

Iran thống trị "vàng đỏ"

Iran hiện là trung tâm sản xuất saffron lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 90% sản lượng saffron toàn cầu. Saffron cũng có lịch sử hàng nghìn năm tại khu vực Ba Tư. Ngày nay, sản phẩm từ Iran được xuất khẩu tới nhiều thị trường trên thế giới, trong đó có Việt Nam.

Tại Việt Nam, saffron từng tạo nên một cơn sốt tiêu dùng khi được quảng bá như một loại gia vị và sản phẩm chăm sóc sức khỏe cao cấp. Các doanh nghiệp đã nhập khẩu saffron chính ngạch từ Iran, trong đó có những thương hiệu chuyên phân phối các dòng cao cấp như Super Negin.

Giá bán tại Việt Nam từng được ghi nhận ở mức vài trăm triệu đồng/kg. Với các dòng cao cấp, một số thời điểm giá được thị trường chào bán khoảng 400-500 triệu đồng/kg. Mức giá này cũng kéo theo một vấn đề khác: hàng giả.

Do saffron có giá trị cao, sản phẩm bị làm giả hoặc pha trộn với các nguyên liệu rẻ tiền. Người tiêu dùng Việt Nam từng đối mặt với tình trạng thị trường "loạn giá", đặc biệt ở phân khúc hàng xách tay không rõ nguồn gốc.

Việt Nam từng thử trồng loại cây "hái ra tiền"

Khoảng hơn một thập kỷ trước, cây nghệ tây đã được đưa vào trồng khảo nghiệm tại khu vực Ô Quý Hồ, Sa Pa, Lào Cai. Một số người làm vườn tại đây đã trồng thử thành công giống cây được di thực từ châu Âu vào Việt Nam.

Việt Nam có nhiều vùng khí hậu đặc thù, trong đó các khu vực núi cao như Sa Pa có điều kiện khác biệt đáng kể so với phần lớn vùng đồng bằng. Việc từng trồng khảo nghiệm thành công cho thấy cây nghệ tây có khả năng thích nghi nhất định, dù để biến nó thành ngành hàng quy mô lớn lại là câu chuyện hoàn toàn khác.

Muốn cạnh tranh trên thị trường quốc tế, sản phẩm phải đáp ứng đồng thời yêu cầu về giống, khí hậu, đất đai, quy trình thu hái, sấy, bảo quản và đặc biệt là độ tinh khiết. Tiêu chuẩn ISO 3632 hiện được sử dụng để đánh giá chất lượng saffron dựa trên các chỉ tiêu quan trọng như khả năng tạo màu, hương thơm và vị.

Đây cũng là bài toán mà nhiều loại nông sản Việt Nam đang phải đối mặt: trồng được mới chỉ là bước đầu; tạo ra sản phẩm đồng nhất, có tiêu chuẩn và thương hiệu mới là phần khó hơn.

Giá trị dinh dưỡng trong một sợi nhụy mỏng

Saffron chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học, nổi bật là crocin, crocetin, safranal và kaempferol. Trong đó, crocin và crocetin tạo màu đỏ đặc trưng và có đặc tính chống oxy hóa, còn safranal góp phần tạo nên mùi thơm đặc trưng của nhụy hoa nghệ tây.

Một số nghiên cứu cho thấy saffron có tiềm năng hỗ trợ cải thiện tâm trạng, giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm nhẹ, đồng thời được nghiên cứu về khả năng bảo vệ võng mạc và chống lại tổn thương do stress oxy hóa. Các hợp chất trong saffron cũng được xem xét về tác động đối với giấc ngủ, tiêu hóa và sức khỏe tim mạch.