Thuốc "gia truyền" chữa xương khớp: Cái giá của niềm tin mù quáng và những bi kịch lặp đi lặp lại

"Uống vài viên là hết đau", "đi lại như người bình thường", "khỏi bệnh không cần mổ"... Những lời quảng cáo ấy đã khiến không ít người, đặc biệt là người cao tuổi, bỏ qua bệnh viện để tìm đến các loại thuốc gắn mác "đông y", "gia truyền", "bí quyết nhiều đời". Và rồi, sau cảm giác dễ chịu ban đầu, không ít người phải trả giá bằng chính sức khỏe, thậm chí cả tính mạng.

Mới đây, câu chuyện của một cô gái trẻ chia sẻ trên mạng xã hội về việc mất bà sau thời gian sử dụng thuốc "gia truyền" chữa xương khớp đã thu hút hàng triệu lượt xem và hàng chục nghìn lượt chia sẻ. Điều khiến nhiều người giật mình là những gì xảy ra với gia đình cô không phải câu chuyện cá biệt, mà đã được các bệnh viện và cơ quan báo chí cảnh báo suốt nhiều năm qua.

Từ vài viên thuốc "thần kỳ" đến bi kịch của một gia đình

Trong đoạn chia sẻ lan truyền trên TikTok, cô gái kể bà mình chỉ nhập viện khoảng 40 ngày sau khi đau bụng dữ dội. Ban đầu, gia đình nghĩ bà bị viêm ruột. Nhưng sau phẫu thuật, cắt ruột viêm, làm hậu môn nhân tạo và trải qua nhiều biến chứng, người bà lớn tuổi không thể vượt qua.

Theo lời kể, sau đó bác sĩ mới giải thích nguyên nhân sâu xa có thể liên quan đến việc bà đã sử dụng loại thuốc viên màu đen được quảng cáo là thuốc gia truyền chữa đau nhức xương khớp. Những viên thuốc giúp bà giảm đau rất nhanh, ăn ngon, ngủ ngon, đi lại dễ dàng nên được uống trong thời gian dài.

Hình ảnh bao bì thuốc, các viên thuốc màu đen cùng những dòng chia sẻ "đừng để người thân uống bậy" nhanh chóng nhận được sự đồng cảm từ cộng đồng mạng.

Đáng chú ý, dưới bài đăng, rất nhiều người để lại bình luận với nội dung tương tự:

Có người cho biết cha mẹ mình từng uống loại thuốc này nhiều năm vì thấy "đỡ đau như thần". Người khác kể khi ngừng thuốc thì đau dữ dội hơn, phải tiếp tục uống. Không ít người chia sẻ người thân chỉ phát hiện biến chứng khi nhập viện vì xuất huyết tiêu hóa, suy thận hoặc các bệnh lý nặng khác.

Dù đây đều là chia sẻ cá nhân trên mạng xã hội và chưa thể xem là bằng chứng khoa học, nhưng thực tế lại trùng khớp với những gì giới chuyên môn đã nhiều lần ghi nhận.

Hiện tượng không mới, nhưng vẫn tái diễn suốt nhiều năm

Thực tế, tình trạng thuốc "gia truyền", thuốc "đông y" trộn tân dược không phải vấn đề mới.

Từ năm 2008, báo Tuổi Trẻ đã có loạt bài điều tra "Đông dược trộn thuốc tây" , phản ánh nhiều cơ sở sản xuất thuốc đông y nhưng bí mật pha trộn các hoạt chất tân dược để tạo hiệu quả giảm đau tức thì. Người bệnh tưởng thuốc "thảo dược" nên yên tâm sử dụng lâu dài, trong khi cơ thể lại âm thầm chịu tác động của các chất chống viêm mạnh.

Năm 2015, báo Tiền Phong tiếp tục đăng bài "Thuốc gia truyền dỏm: Càng uống càng nghiện" , ghi nhận nhiều loại thuốc được quảng cáo chữa xương khớp, đau thần kinh, gout... thực chất chứa corticosteroid hoặc thuốc giảm đau. Chính hiệu quả "đỡ đau ngay lập tức" khiến người bệnh ngày càng lệ thuộc, càng uống càng khó bỏ.

Đến nay, sau gần hai thập kỷ, kịch bản ấy vẫn lặp lại.

Những viên thuốc "thần kỳ" thực chất là gì?

Theo các chuyên gia chống độc, nhiều loại thuốc được quảng cáo là đông y nhưng khi kiểm nghiệm lại phát hiện chứa các hoạt chất tân dược như:

Corticosteroid (dexamethasone, prednisolone...) Thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAIDs) Thậm chí có cả Phenylbutazone - hoạt chất đã bị cấm lưu hành tại Việt Nam do độc tính rất cao.

Các hoạt chất này có điểm chung là:

Giảm đau rất nhanh.

Người bệnh cảm giác khỏe lên rõ rệt.

Dễ tạo tâm lý "thuốc rất hợp", từ đó sử dụng kéo dài.

Nhưng phía sau cảm giác dễ chịu ấy là hàng loạt nguy cơ:

Loét dạ dày, thủng dạ dày, xuất huyết tiêu hóa.

Suy thận.

Loãng xương, mất canxi.

Suy tuyến thượng thận.

Tăng huyết áp, đái tháo đường.

Nhiễm trùng nặng do suy giảm miễn dịch.

Tổn thương gan, tim và nhiều cơ quan khác.

Bệnh viện liên tiếp ghi nhận những ca bệnh nặng

Ngày 16/7 vừa qua, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận bệnh nhân 72 tuổi trong tình trạng hôn mê, suy đa cơ quan sau khi sử dụng thuốc chữa đau khớp mua trên mạng.

Kết quả xét nghiệm phát hiện thuốc chứa Phenylbutazone , hoạt chất chống viêm giảm đau đã bị cấm lưu hành tại Việt Nam từ nhiều năm trước do nguy cơ gây độc nghiêm trọng. Bệnh nhân bị xuất huyết tiêu hóa, tan máu, suy thận cấp và phải lọc máu tích cực.

Đây không phải trường hợp đầu tiên.

Trước đó, Bệnh viện Bạch Mai cũng nhiều lần cảnh báo về các bệnh nhân nhập viện do lạm dụng Phenylbutazone hoặc thuốc chứa corticosteroid được quảng cáo là thuốc đông y, thuốc gia truyền chữa xương khớp. Có trường hợp đã tử vong.

Vì sao người già dễ trở thành nạn nhân?

Người cao tuổi thường mắc các bệnh mạn tính như thoái hóa khớp, đau cột sống, đau thần kinh tọa... Những bệnh này rất khó điều trị dứt điểm.

Khi uống một loại thuốc giúp giảm đau chỉ sau vài giờ, họ dễ tin rằng mình đã gặp đúng "thần dược". Trong khi đó, các sản phẩm này thường được quảng cáo bằng những câu chuyện truyền miệng: "Ông hàng xóm uống khỏi rồi." "Có người nằm liệt đi lại được." "Thuốc gia truyền mấy đời."

Không ít người còn bán thuốc qua livestream, TikTok, Facebook, Zalo hoặc giới thiệu từ người quen, khiến nạn nhân càng mất cảnh giác.

Dấu hiệu đáng ngờ của một loại thuốc "gia truyền"

Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác nếu một loại thuốc:

Giảm đau quá nhanh chỉ sau vài lần uống.

Được quảng cáo chữa khỏi nhiều bệnh khác nhau.

Không có số đăng ký lưu hành, nguồn gốc rõ ràng.

Không ghi đầy đủ thành phần.

Chỉ bán qua mạng xã hội hoặc truyền miệng.

Người bán khẳng định "thuốc nam nên uống lâu dài cũng không sao".

Đó đều là những dấu hiệu cho thấy sản phẩm có nguy cơ chứa tân dược hoặc chất cấm.

Đừng để sự chủ quan đổi lấy những ngày cuối đời trong bệnh viện

Điều đáng buồn là hầu hết nạn nhân đều chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nặng, có người nhập viện vì thủng dạ dày, có người suy thận phải chạy thận, có người nhiễm trùng nặng, có người suy đa cơ quan. Thậm chí có người không còn cơ hội trở về.

Những câu chuyện lan truyền trên mạng xã hội có thể chưa phản ánh đầy đủ toàn bộ diễn biến y khoa của từng trường hợp. Tuy nhiên, khi đặt cạnh hàng loạt cảnh báo từ các bệnh viện và các cuộc điều tra báo chí kéo dài suốt nhiều năm, có thể thấy đây không còn là những sự việc đơn lẻ.

Đau xương khớp là bệnh cần được chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị lâu dài. Không có loại "thuốc gia truyền" nào có thể chữa khỏi mọi bệnh chỉ sau vài viên uống.

Điều người cao tuổi cần nhất không phải là một "thần dược" được truyền miệng trên mạng, mà là sự đồng hành của con cháu để được khám đúng chuyên khoa, dùng đúng thuốc và tránh trở thành nạn nhân tiếp theo của những lời quảng cáo vô lương tâm.