Nam thanh niên mới 28 tuổi đã mắc suy thận, người mẹ thở dài: “Tôi đã nhắc con đừng làm 3 việc này nữa”

Khi đến bệnh viện khám sức khỏe tổng quát, anh Trần (28 tuổi, Trung Quốc) bất ngờ nhận kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ axit uric trong máu lên tới 820 μmol/L, gần gấp đôi ngưỡng được khuyến cáo ở nam giới. Đáng lo ngại hơn, các kiểm tra chuyên sâu sau đó cho thấy chức năng thận của anh đã suy giảm, xuất hiện dấu hiệu tổn thương thận.

Theo các bác sĩ, đây không phải trường hợp cá biệt. Những năm gần đây, số người trẻ tuổi bị tăng axit uric máu có xu hướng gia tăng, chủ yếu liên quan đến chế độ ăn uống và lối sống thiếu lành mạnh.

Axit uric là chất được tạo ra khi cơ thể phân hủy các hợp chất purin có trong nhiều loại thực phẩm và cũng được sản sinh tự nhiên trong quá trình trao đổi chất. Bình thường, phần lớn axit uric sẽ được thận lọc và đào thải qua nước tiểu.

Ở nam giới, nồng độ axit uric thường được coi là cao khi vượt quá 420 μmol/L. Khi tình trạng này kéo dài, nguy cơ mắc bệnh gout, hình thành sỏi thận và tổn thương thận sẽ tăng lên đáng kể.

Điều đáng chú ý là tăng axit uric máu thường diễn tiến âm thầm. Nhiều người không có biểu hiện bất thường trong nhiều năm nên dễ chủ quan. Đến khi xuất hiện cơn gout cấp hoặc chức năng thận suy giảm, bệnh đã tiến triển khá lâu. Axit uric tăng cao kéo dài có thể tạo điều kiện cho các tinh thể urat lắng đọng trong hệ tiết niệu và mô thận, từ đó gây viêm và làm suy giảm chức năng lọc của thận theo thời gian.

Qua khai thác bệnh sử và sinh hoạt hàng ngày, các bác sĩ nhận thấy tình trạng tăng axit uric kéo dài và tổn thương thận của anh Trần có thể liên quan đến 3 thói quen sau:

Thường xuyên uống đồ uống nhiều đường thay nước lọc

Anh Trần có thói quen uống nước ngọt có gas, trà sữa và các loại đồ uống chứa nhiều đường gần như mỗi ngày.

Đây được xem là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ tăng axit uric máu. Một số nghiên cứu cho thấy lượng đường fructose có trong nước ngọt và nhiều loại đồ uống chế biến sẵn có thể kích thích cơ thể sản sinh nhiều axit uric hơn, đồng thời làm giảm khả năng đào thải axit uric qua thận.

Khi thói quen này kéo dài trong nhiều năm, lượng axit uric trong máu có thể tăng dần mà người bệnh không nhận ra.

Ăn nhiều thực phẩm giàu purin

Anh Trần cũng có sở thích ăn nội tạng động vật, hải sản và thường xuyên sử dụng các món nước dùng ninh đậm đặc.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, đây đều là những thực phẩm chứa hàm lượng purin tương đối cao. Khi được chuyển hóa trong cơ thể, purin sẽ tạo ra axit uric. Nếu tiêu thụ quá nhiều trong thời gian dài, lượng axit uric sinh ra có thể vượt quá khả năng đào thải của thận.

Đặc biệt, nhiều người cho rằng nước hầm xương hoặc nước dùng ninh lâu rất bổ dưỡng nên uống thường xuyên. Tuy nhiên, các chất từ thịt và xương có thể hòa tan vào nước dùng, khiến lượng purin trong nước khá cao.

Tập luyện thiếu khoa học

Mặc dù ít vận động trong sinh hoạt hàng ngày, nhưng mỗi khi có thời gian rảnh, anh Trần lại tập luyện cường độ cao như chạy đường dài hoặc chơi thể thao liên tục nhiều giờ.

Các bác sĩ cho biết tập thể dục là thói quen có lợi cho sức khỏe, song việc tập quá sức đột ngột sau thời gian dài ít vận động có thể khiến cơ thể bị mất nước và làm tăng tạm thời nồng độ axit uric trong máu. Do đó, vận động chỉ thực sự mang lại lợi ích khi được duy trì đều đặn, phù hợp với thể trạng thay vì tập "dồn sức" vào một vài buổi.

Theo người thân, mẹ anh Trần từng không ít lần khuyên con hạn chế nước ngọt, ăn uống điều độ hơn và duy trì lối sống lành mạnh. Bà cũng nhiều lần nhắc anh đi kiểm tra sức khỏe khi thấy cân nặng tăng lên và chế độ sinh hoạt ngày càng thiếu khoa học.

Tuy nhiên, giống như nhiều người trẻ khác, anh Trần cho rằng bản thân còn khỏe mạnh nên không quá quan tâm đến những lời nhắc nhở đó. Chỉ đến khi khám sức khỏe định kỳ và nhận kết quả xét nghiệm bất thường, anh mới biết tình trạng tăng axit uric đã kéo dài và ảnh hưởng đến chức năng thận.

Các bác sĩ cho biết tăng axit uric máu thường không xuất hiện đơn lẻ mà hay đi kèm với tình trạng thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc tăng đường huyết.

Những yếu tố này có thể tác động qua lại, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch cũng như bệnh thận mạn tính. Vì vậy, việc kiểm soát axit uric không chỉ tập trung vào một chỉ số xét nghiệm mà cần điều chỉnh tổng thể lối sống và các yếu tố nguy cơ liên quan.

Làm gì để bảo vệ thận?

Các chuyên gia khuyến cáo người có nguy cơ tăng axit uric nên hạn chế nước ngọt và các loại đồ uống chứa nhiều đường, đồng thời giảm tiêu thụ nội tạng động vật, một số loại hải sản và các món nước dùng quá đậm đặc.

Thay vào đó, nên duy trì chế độ ăn cân bằng với nhiều rau xanh, trái cây phù hợp, sữa ít béo, trứng và uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ quá trình đào thải axit uric qua thận.

Bên cạnh đó, việc tập thể dục đều đặn với cường độ vừa phải như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội được đánh giá là có lợi hơn nhiều so với việc ít vận động rồi đột ngột tập luyện quá sức.

Các bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng người trẻ không nên chủ quan với sức khỏe. Việc khám sức khỏe định kỳ, theo dõi chỉ số axit uric và chức năng thận có thể giúp phát hiện sớm các bất thường, từ đó ngăn ngừa những biến chứng nghiêm trọng như trường hợp của anh Trần.

Theo Toutiao