Lời khuyên đến tất cả các gia đình đang dùng máy xay sinh tố

Mọi người thường hay truyền tai nhau thương hiệu máy xay sinh tố tốt hay chọn công thức sinh tố ngon nhưng lại ít khi nhắc đến lưu ý sử dụng sao cho an toàn. Phải đến khi "rước bệnh vào thân" mới bàng hoàng hối hận. Gia đình bà Hạ (trú tại Thiểm Tây, Trung Quốc) cũng rơi vào cảnh tương tự.

Cả gia đình 3 người nhà bà bị đau bụng, tiêu chảy sau khi uống sinh tố vào buổi tối. Riêng cô con gái phải nhập viện do tình trạng tiêu chảy cấp nặng hơn. Nguyên nhân bắt nguồn từ chiếc máy xay sinh tố để xó bếp cả tháng, cặn thức ăn cũ bám chặt bên trong nhưng chỉ được tráng qua loa bằng nước lạnh rồi dùng ngay để xay trái cây được họ hàng cho. Lớp màng sinh học tích tụ lâu ngày bùng phát vi khuẩn, đánh sập hệ tiêu hóa cả nhà.

Máy xay sinh tố là vật dụng quen thuộc nhưng thường xuyên bị vận hành sai cách. Theo bác sĩ Xu Junli, Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện số 1 Tây An (Thiểm Tây, Trung Quốc), có 6 sai lầm phổ biến nhưng độc hại mà cách gia đình cần tránh xa hoặc thay đổi ngay khi dùng thiết bị tiện lợi này:

1. Không vệ sinh kỹ máy xay sinh tố, nhất là lưỡi dao và gioăng cao su

Cặn thực phẩm rất dễ mắc kẹt ở các khe nhỏ quanh lưỡi dao và gioăng cao su. Bác sĩ Xu chỉ rõ đây là môi trường yếm khí lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi.

Phân tích sâu về cơ chế, bác sĩ Xu nhấn mạnh: "Nếu dùng máy xay đồ sống rồi xay tiếp đồ khác mà không tháo rời tẩy rửa kỹ, vi khuẩn như Salmonella hay E. coli sẽ tạo màng sinh học (biofilm) bảo vệ. Khi vận hành, lực ly tâm đánh tơi màng này hòa vào thực phẩm, kích thích niêm mạc ruột tiết độc tố enterotoxin, gây co thắt ruột dữ dội và tiêu chảy cấp chỉ sau vài giờ. Tình trạng này càng nghiêm trọng hơn khi dùng lại máy để lâu ngày mà chỉ tráng qua loa".

Để phòng tránh, hãy luôn tháo rời cối, lưỡi dao và vòng đệm sau mỗi lần dùng để cọ sạch từng khe kẽ bằng nước ấm và xà phòng.

2. Dùng chung cối xay thực phẩm sống và thực phẩm ăn ngay

Nhiều gia đình dùng chung một cối xay để xử lý thịt sống, hải sản rồi dùng ngay cối đó xay trái cây mà không tiệt trùng kỹ. Việc lơ là này khiến vi khuẩn từ đồ sống lây sang đồ ăn ngay.

Dưới góc độ nhiễm trùng học, quá trình này tạo ra hiện tượng lây nhiễm chéo mầm bệnh, làm tổn thương cấu trúc nhung mao ruột non, gây viêm ruột cấp tính với các triệu chứng sốt cao, buồn nôn và suy kiệt điện giải.

Tốt nhất nên dùng cối riêng cho đồ sống và chín. Nếu chỉ có một cối, bắt buộc phải tráng nước sôi hoặc ngâm dung dịch sát khuẩn trước khi chế biến món ăn trực tiếp.

3. Xay thực phẩm quá nóng trong cối kín

Bác sĩ Xu cảnh báo: "Đổ trực tiếp cháo hoặc rau củ đang sôi sục vào cối xay sinh tố đậy kín là hành động rất nguy hiểm. Dưới lăng kính vật lý, hơi nước bốc lên từ thực phẩm nóng làm tăng áp suất bên trong không gian kín.

Khi mở nắp hoặc bật máy, áp suất cao khiến nắp bật văng bất ngờ, gây bỏng nặng do thực phẩm sôi bắn vào mặt và mắt. Nhiệt độ cao cũng làm biến chất cấu trúc nhựa, giải phóng chất độc ngấm vào thức ăn".

Giải pháp là để thực phẩm nguội bớt dưới 60 độ C trước khi xay và hé nhẹ nắp cối để hơi nóng thoát ra ngoài.

4. Dùng cối bị nứt, trầy xước hoặc lưỡi dao bị hư

Đây là lỗi liên quan đến nguy cơ an toàn vật lý và độc chất cơ học. Các vết nứt, xước trên cối nhựa hoặc thủy tinh khi tiếp xúc với lực ma sát lớn của lưỡi dao sẽ bị bào mòn, giải phóng vi hạt lẫn vào thực phẩm. Bên cạnh đó, lưỡi dao mòn hỏng, rỉ sét dễ tạo ra mảnh kim loại nhỏ cào xước niêm mạc thực quản, dạ dày và ruột, tạo vết loét mạn tính.

Ngay khi phát hiện cối trầy xước mờ đục hoặc lưỡi dao cùn mẻ, cần chủ động thay mới linh kiện, tuyệt đối không tiếc rẻ tiếp tục dùng.

5. Để thực phẩm đã xay trong cối ở nhiệt độ phòng quá lâu

Bác sĩ Xu nhắc nhở, cối xay của máy xay sinh tố không phải thiết bị bảo quản thực phẩm. Sau khi xay nhuyễn, diện tích bề mặt thực phẩm tăng lên, cấu trúc tế bào vỡ hoàn toàn và giải phóng dịch bào giàu đường, protein. Nếu để hỗn hợp ở nhiệt độ phòng quá lâu, đây sẽ là môi trường nuôi cấy lý tưởng cho vi khuẩn như Staphylococcus aureus hay Bacillus cereus phát triển, sản sinh ngoại độc tố gây ngộ độc thức ăn với triệu chứng nôn mửa dữ dội.

Sau khi xay, hãy rót ngay sinh tố ra ly hoặc bát thủy tinh sạch và đưa vào tủ lạnh bảo quản nếu chưa dùng liền.

6. Cho thực phẩm vào khi máy đang chạy hoặc tắ máy/rút điện đột ngột

Thói quen thả vội miếng trái cây lớn vào cối khi lưỡi dao đang quay tốc độ cao hoặc giật phăng phích cắm khi máy đang kẹt không chỉ làm hỏng thiết bị mà còn đe dọa trực tiếp đến an toàn cơ thể. Dưới góc độ cơ học và sinh lý, việc cho thực phẩm cứng vào lúc máy đang chạy tạo ra lực va đập đột ngột, có thể làm gãy văng cánh dao hoặc làm nứt vỡ thành cối, khiến các mảnh sắc nhọn bắn ngược vào thực phẩm.

Bên cạnh đó, việc ngắt điện đột ngột khi động cơ đang chịu tải nặng dễ gây sốc điện, làm rò rỉ dòng điện ra phần thân máy. Nếu tay người dùng đang dính nước, nguy cơ bị điện giật gây rối loạn nhịp tim hoặc co cơ đột ngột là vô cùng lớn.

Giải pháp an toàn là luôn cắt nhỏ thực phẩm, cho vào cối và đậy kín nắp trước khi bật máy. Đồng thời chờ máy chạy hết chu trình hoặc phải tắt hẳn công tắc nguồn về số 0, chờ máy dừng hẳn rồi mới được rút phích cắm điện.

Tổng hợp