Dừng xây dựng siêu cầu 8.000 tỷ đồng với 90% vốn vay Trung Quốc, lùi thời hạn hoàn thành sang năm 2028

Dự án cầu Samal Island–Davao City Connector (SIDC), kết nối thành phố Davao với đảo Samal ở miền nam Philippines, đang được chính phủ nước này xem xét điều chỉnh sau nhiều năm triển khai gặp khó khăn về giải phóng mặt bằng và nguồn vốn.

Ngày 22/10/2026, Ủy ban Điều phối Đầu tư cấp Nội các Philippines (ICC-CC) đã thông qua đề xuất cơ cấu lại dự án, trước khi trình lên cấp có thẩm quyền phê duyệt cuối cùng. Theo Bộ Tài chính Philippines, động thái này nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình xây dựng công trình giao thông quan trọng tại vùng Mindanao.

Đáng chú ý, đây là dự án hạ tầng sử dụng phần lớn nguồn vốn vay từ Trung Quốc. Theo phương án tài chính ban đầu, khoảng 90% tổng vốn đầu tư được tài trợ bằng khoản vay hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) từ Chính phủ Trung Quốc, trong khi Philippines chi khoảng 10% vốn đối ứng. Đây là khoản vay phải hoàn trả, không phải viện trợ không hoàn lại. Dự án ban đầu có tổng mức đầu tư khoảng 20,8 tỷ peso (khoảng 8.000 tỷ VNĐ).

Công trình được khởi công vào tháng 10/2022, dưới sự chứng kiến của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. Nhà thầu đảm nhận thi công là Công ty Cầu đường Trung Quốc (CRBC).

Tuy nhiên, sau lễ khởi công, dự án liên tục gặp trở ngại liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, quyền sử dụng đất và các vấn đề môi trường, khiến tiến độ xây dựng không diễn ra như kế hoạch.

Tháng 1/2024, Giám đốc Cơ quan Phát triển Kinh tế Quốc gia vùng Davao, bà Ma. Lourdes Lim, cho biết dự án đã bị dừng triển khai từ tháng 11/2023 đến ngày 3/1/2024 do vướng mắc trong quá trình đàm phán quyền sử dụng đất tại thành phố Davao.

Đến tháng 4/2024, nhà thầu Trung Quốc bắt đầu thi công hệ thống móng sâu tại các đoạn cầu dẫn trên đất liền và trên biển. Dù vậy, việc xây dựng chưa thể triển khai đồng loạt trên toàn tuyến do nhiều khu đất chưa hoàn tất thủ tục thu hồi và bồi thường.

Không chỉ gặp khó khăn về mặt bằng, dự án còn đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn.

Theo báo cáo giám sát của Hội đồng Phát triển vùng Davao, tính đến ngày 25/3/2026, khối lượng xây dựng thực tế đạt 55,97%.

Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo tình trạng thiếu kinh phí có thể khiến hoạt động thi công phải tạm dừng từ ngày 30/5/2026, đồng thời đẩy thời điểm hoàn thành dự án sang tháng 9/2030.

Riêng nhu cầu vốn trong năm 2026 được xác định ở mức khoảng 4,7 tỷ peso.

Ngày 6/7, DPWH khẳng định dự án vẫn tiếp tục được xây dựng, với tiến độ đạt 61,334% tính đến ngày 25/6, nhỉnh hơn mức kế hoạch.

Theo người phát ngôn DPWH vùng Davao Dean Ortiz, cơ quan này đã đề nghị bổ sung 4,86 tỷ peso cho dự án, nhưng tại thời điểm đó mới có 314 triệu peso được phê duyệt và giải ngân.

Bất chấp khoảng cách lớn giữa nhu cầu vốn và số tiền được cấp, nhà thầu vẫn duy trì hoạt động tại công trường trong khi các cơ quan chức năng tìm kiếm nguồn kinh phí bổ sung.

Đến ngày 24/7, tiến độ xây dựng tiếp tục tăng lên 62,223%. Bộ trưởng Công chính và Đường cao tốc Philippines Vince Dizon khi đó bày tỏ tin tưởng công trình có thể hoàn thành trước khi nhiệm kỳ của Tổng thống Marcos kết thúc vào tháng 6/2028.

Trước đó, dự án từng đặt mục tiêu hoàn thành vào tháng 8/2027, sau đó điều chỉnh sang tháng 9/2028.

Về quy mô, cầu Samal–Davao được thiết kế với 4 làn xe, bắc qua eo biển Pakiputan, kết nối trực tiếp thành phố Davao với đảo Samal. Chiều dài cầu và các hạng mục liên quan được công bố ở mức khoảng 3,98 km, trong khi một số tài liệu cập nhật ghi nhận chiều dài toàn tuyến, bao gồm đường kết nối, khoảng 4,76 km.

Khi hoàn thành, công trình dự kiến phục vụ khoảng 25.000 phương tiện mỗi ngày, rút ngắn thời gian di chuyển giữa Davao và Samal từ 30–55 phút bằng phà xuống còn khoảng 5 phút bằng đường bộ.

Chính phủ Philippines kỳ vọng tuyến cầu sẽ thúc đẩy giao thương, du lịch và hoạt động kinh tế tại vùng Mindanao, đồng thời cải thiện khả năng kết nối giữa đảo Samal với trung tâm đô thị Davao.

Tổng hợp