Vị tướng Việt ba lần đánh bại đế chế hùng mạnh nhất thế giới, sau khi mất được dân tôn làm thánh

Trong lịch sử phong kiến Việt Nam, hiếm có nhân vật nào vừa mang trong mình mối hiềm khích hoàng tộc sâu sắc, vừa trở thành rường cột của cả một triều đại như Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Xuất thân từ một gia đình vương tước mang nặng mối thù chưa nguôi, ông lại chọn con đường trung nghĩa, gác chuyện riêng để dốc lòng vì đất nước, trở thành vị tướng kiệt xuất lãnh đạo quân dân Đại Việt ba lần đánh bại đội quân xâm lược hùng mạnh bậc nhất thời trung cổ.

Bối cảnh gia đình mang nặng mối thù hoàng tộc

Trần Quốc Tuấn, hiệu Hưng Đạo Đại Vương, sinh khoảng năm 1228 (năm sinh đến nay vẫn còn một số tài liệu ghi khác nhau) và mất năm 1300. Quê ông ở hương Tức Mặc, phủ Thiên Trường - nay thuộc phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình.

Ông là con trai của An Sinh Vương Trần Liễu, một vị vương gia mang mối hận sâu sắc với chính em trai ruột của mình là vua Trần Thái Tông. Nguyên do xuất phát từ việc triều đình khi ấy, để đảm bảo có người nối dõi cho ngai vàng, đã sắp đặt cho Trần Thái Tông lấy chính vợ đang mang thai của Trần Liễu làm hoàng hậu.

Uất ức vì bị cướp vợ, Trần Liễu từng dấy binh làm loạn nhưng thất bại, được tha tội và ban đất phong vương, song mối hận trong lòng ông chưa bao giờ nguôi. Ngay từ nhỏ, Trần Quốc Tuấn đã nổi tiếng là người có "dung mạo khôi ngô, thông minh xuất chúng, thông kim bác cổ, văn võ song toàn", được cha cho học văn luyện võ với những bậc thầy giỏi nhất, một phần cũng để chuẩn bị "rửa hận" sau này.

Trước khi qua đời, Trần Liễu đã cầm tay con trai, trăn trối rằng nếu con không giành lại được thiên hạ cho cha thì ông chết dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được. Trần Quốc Tuấn khi ấy mới ngoài hai mươi tuổi, ghi nhớ lời cha nhưng trong lòng không cho đó là điều nên làm.

Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, về sau ông từng đem lời trăn trối ấy ra dò hỏi các con trai và những tướng lĩnh thân tín để thử lòng. Khi người con trai là Hưng Vũ Vương Trần Quốc Nghiễn khuyên ông không nên cướp ngai vàng, ông rất hài lòng; nhưng khi Hưng Nhượng Vương Trần Quốc Tảng có ý xúi giục, ông lập tức nổi giận rút gươm đòi định tội và từ mặt. Dù là giai thoại hay lịch sử ghi chép, câu chuyện vẫn là minh chứng rõ nhất cho việc Trần Quốc Tuấn luôn đặt chữ trung lên hàng đầu, đặt lợi ích quốc gia lên trên tư thù gia đình.

Ba lần đánh bại đế chế hùng mạnh nhất thế giới

Đóng góp lớn nhất của Trần Quốc Tuấn cho lịch sử dân tộc là việc lãnh đạo quân dân Đại Việt ba lần đánh bại đội quân Nguyên Mông - đế chế từng chinh phục gần như toàn bộ lục địa Á-Âu vào các năm 1258, 1285 và 1288. Trong hai cuộc kháng chiến lần thứ hai và thứ ba, ông giữ chức Quốc công Tiết chế, chỉ huy toàn bộ quân đội. Trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng năm 1288 được xem là một trong những chiến công hiển hách nhất lịch sử quân sự Việt Nam, khiến quân xâm lược tổn thất nặng nề và phải từ bỏ hoàn toàn ý định thôn tính Đại Việt.

Ông cũng để lại nhiều trước tác quân sự có giá trị, trong đó nổi bật là Binh Thư Yếu Lược truyền dạy cách dùng binh, cùng bài Hịch Tướng Sĩ nổi tiếng khích lệ tinh thần tướng sĩ trước giờ ra trận, đến nay vẫn được xem là áng văn chính luận mẫu mực.

Không chỉ dừng ở việc từ bỏ tư thù gia đình, trước những trận chiến sinh tử, Trần Quốc Tuấn còn chủ động xóa bỏ hiềm nghi với Thái sư Trần Quang Khải - người thuộc nhánh vua Trần Thái Tông. Sử sách ghi lại rằng, trong một chuyến đi cùng thuyền, Trần Quốc Tuấn đã chủ động đun nước thơm và tắm gội cho Trần Quang Khải, vừa làm vừa đùa vui để dẹp bỏ mọi nghi kỵ giữa hai nhánh dòng họ, tạo nên sự đoàn kết tuyệt đối trong nội bộ hoàng tộc trước đại nạn xâm lược.

Từ lời khuyên giữ nước đến việc được tôn làm bậc thánh

Trước khi qua đời, khi được vua Trần Anh Tông hỏi kế sách giữ nước lâu dài, Trần Quốc Tuấn từng để lại lời khuyên nổi tiếng, được Đại Việt Sử Ký Toàn Thư ghi lại: "Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc" - một tư tưởng trị nước được đánh giá rất tiến bộ so với thời đại.

Sau khi mất, với công lao to lớn cùng nhân cách vĩ đại, Trần Quốc Tuấn được triều đình phong tặng danh hiệu Thái sư Thượng Phụ Thượng Quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương. Trong lòng dân chúng, ông được tôn kính như một bậc thánh - "Đức Thánh Trần". Tín ngưỡng thờ phụng ông vẫn được duy trì bền vững cho đến tận ngày nay, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Việt.

Tổng hợp