Vì sao gọi là xe ôm khi chẳng ai... ôm tài xế?

Nếu nhìn vào hình ảnh quen thuộc trên đường phố hiện nay, có lẽ nhiều người sẽ thấy cái tên "xe ôm" nghe hơi... sai sai. Hành khách giờ đây thường ngồi ngay ngắn phía sau, một tay bám vào tay vịn, một tay cầm điện thoại, thậm chí cố giữ khoảng cách với tài xế. Chuyện ôm eo người lái gần như rất hiếm.

Vậy tại sao đến nay, từ "xe ôm" vẫn được sử dụng phổ biến?

Theo hệ thống từ điển Soha tra từ, xe ôm là danh từ, chỉ xe máy chuyên dùng để chở khách.

Nghề xe ôm được cho là bắt đầu xuất hiện từ khoảng giữa thập niên 1960, khi xe gắn máy dần trở nên phổ biến tại Việt Nam. Dù không ai xác định được chính xác ai là người đầu tiên chở khách bằng xe máy để kiếm sống, nhưng loại hình vận chuyển này được cho là đã xuất hiện từ khoảng năm 1964 - 1965 và ngày càng phổ biến tại các đô thị.

Đến cuối thập niên 1960, nhiều tài liệu đã nhắc đến những cách gọi như "Honda ôm", "Suzuki ôm", cho thấy nghề chở khách bằng xe máy đã trở nên quen thuộc trong đời sống. Khi các loại xe trở nên đa dạng hơn, người ta gọi chung là "xe ôm".

Thời điểm ấy, phần lớn xe máy có yên khá hẹp, nhiều mẫu xe chưa được trang bị tay vịn phía sau, trong khi đường sá còn nhiều ổ gà, ổ voi. Mỗi khi tăng tốc, phanh gấp hoặc đi qua đoạn đường xóc, người ngồi sau thường phải ôm hoặc nắm hờ vào eo người lái để giữ thăng bằng.

Hình ảnh ấy xuất hiện thường xuyên đến mức người dân quen miệng gọi loại hình chở khách này là "xe ôm". Ban đầu chỉ là một cách gọi dân gian, nhưng theo thời gian, nó trở thành tên gọi phổ biến của cả một nghề.

Sau nhiều thập kỷ, cả phương tiện lẫn thói quen của hành khách đều thay đổi.

Xe máy hiện đại có yên rộng hơn, tay vịn chắc chắn hơn, hệ thống giảm xóc cũng tốt hơn. Người ngồi sau có thể bám vào tay vịn, yên xe hoặc ba lô của mình thay vì ôm trực tiếp tài xế.

Đặc biệt, sự phát triển của các ứng dụng gọi xe công nghệ khiến khoảng cách giữa tài xế và hành khách ngày càng được chú ý. Nhiều người chủ động hạn chế tiếp xúc cơ thể với người lạ, nên hình ảnh ôm eo tài xế gần như không còn phổ biến.

Dẫu vậy, tên gọi "xe ôm" vẫn được giữ nguyên bởi nó không còn mang nghĩa mô tả hành động, mà đã trở thành danh từ chỉ nghề chở khách bằng xe máy.

Ngay cả khi đặt xe qua ứng dụng, nhiều người vẫn nói "đặt xe ôm", "gọi xe ôm công nghệ" hay gọi người lái là "anh xe ôm", "chú xe ôm",... Điều đó cho thấy cái tên này đã vượt khỏi ý nghĩa ban đầu để trở thành một phần quen thuộc trong ngôn ngữ.