Tại sao thuê nhà, phòng trọ phải trả tiền cọc?

“Mấy ông mấy bà ở trọ, tiền cọc phòng bao nhiêu vậy?”

“Cọc phòng bằng 2 tháng tiền nhà có đắt quá không mọi người?”

“Tìm được phòng mới xịn hơn rồi mà giờ bỏ phòng cũ thì mất cọc, cơ bản là buồn”

Lướt một vòng mạng xã hội, đặc biệt là trong các hội nhóm cho thuê nhà trọ, phòng trọ là kiểu gì cũng bắt gặp những câu hỏi như vậy. Người cọc 1 tháng, người 2 tháng, có chỗ còn yêu cầu nhiều hơn. Thành ra, đi thuê nhà rồi đóng tiền cọc gần như đã trở thành một “thủ tục mặc định”: tìm được phòng, hỏi giá, hỏi điện nước, rồi câu tiếp theo gần như chắc chắn là “cọc mấy tháng?”.

Nhưng có một điều khá lạ: mình đã trả tiền thuê nhà hàng tháng, vậy tại sao còn phải đưa thêm một khoản tiền cho chủ nhà giữ?

Về bản chất, tiền cọc trong hợp đồng thuê nhà là một khoản bảo đảm việc người thuê thực hiện đúng các nghĩa vụ đã cam kết.

Nói dễ hiểu hơn, chủ nhà giao cho người thuê một căn phòng, cùng với hàng loạt tài sản đi kèm như giường, tủ, máy lạnh, máy nước nóng, tủ lạnh, bếp, bàn ghế… Người thuê có quyền sử dụng chúng trong thời gian thuê, nhưng đồng thời cũng có trách nhiệm giữ gìn, trả tiền đúng hạn và thực hiện những gì đã thỏa thuận trong hợp đồng.

Hiểu nôm na: chủ nhà giao tài sản, người thuê đưa ra một khoản tiền để bảo đảm rằng mình sẽ có trách nhiệm với tài sản đó.

Vậy lý thuê nhà phải trả tiền cọc?

1. Để phòng trường hợp người thuê làm hỏng đồ đạc

Đây là lý do dễ hiểu nhất.

Một căn phòng cho thuê có thể đi kèm đủ thứ: giường, tủ, máy lạnh, máy nước nóng, tủ lạnh, bàn ghế… Trong quá trình sử dụng, những món đồ này đương nhiên sẽ có hao mòn. Nhưng nếu người thuê làm hỏng do sử dụng sai cách hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng, chủ nhà sẽ phải bỏ tiền sửa chữa, thay mới.

Lúc này, tiền cọc có thể được dùng để xử lý phần thiệt hại nếu thuộc trường hợp được thỏa thuận trong hợp đồng.

Tất nhiên, không có nghĩa là chiếc tủ trầy một tí cũng có thể bị trừ nguyên tiền cọc. Hao mòn tự nhiên do sử dụng bình thường là chuyện khác với việc làm hỏng tài sản.

2. Để phòng trường hợp người thuê còn nợ tiền

Tiền thuê nhà không phải khoản duy nhất cần thanh toán.

Trong thời gian ở, người thuê còn có thể phát sinh tiền điện, nước, internet, phí dịch vụ, phí gửi xe hoặc những khoản chi phí khác tùy thỏa thuận.

Vấn đề là những khoản này đôi khi được chốt sau khi người thuê chuyển đi.

Ví dụ, một người trả phòng vào ngày 25 nhưng hóa đơn điện nước của tháng chỉ được chốt vào cuối tháng. Nếu người thuê đã chuyển đi và không còn liên lạc thì việc thu lại khoản tiền còn thiếu sẽ trở nên khó khăn hơn.

Khi đó, tiền cọc có thể đóng vai trò như một khoản bảo đảm cho những nghĩa vụ tài chính còn lại, nếu việc khấu trừ đã được thỏa thuận trong hợp đồng và phù hợp với thực tế phát sinh.

Đây cũng là một trong những lý do phổ biến được các nguồn pháp lý Trung Quốc nêu khi giải thích về mục đích của tiền cọc thuê nhà.

3. Để người thuê có thêm trách nhiệm với hợp đồng

Có một lý do nghe hơi “phũ” nhưng lại rất thực tế: tiền cọc tạo ra một ràng buộc tài chính.

Hãy thử tưởng tượng nếu thuê nhà mà không cần đặt cọc, một người có thể dễ dàng chuyển vào rồi vài tuần sau bỏ đi mà không thanh toán đầy đủ tiền thuê, không trả các khoản phí phát sinh hoặc để lại nhiều vấn đề cho chủ nhà.

Khi đã có một khoản tiền đang được giữ lại, người thuê sẽ có thêm động lực để hoàn thành những nghĩa vụ đã cam kết trước khi kết thúc hợp đồng.

Ở góc độ này, tiền cọc không chỉ để “đền đồ hỏng” mà còn là một công cụ bảo đảm thực hiện hợp đồng. Các nguồn pháp lý Trung Quốc cũng xác định đây là một trong những chức năng chính của khoản tiền này.

Nhưng tại sao có nơi cọc 1 tháng, có nơi tận 2 tháng?

Đây mới là điều khiến hội thuê trọ “đau ví”.

Một căn phòng giá 5 triệu đồng/tháng, nghe tưởng chỉ cần chuẩn bị 5 triệu để chuyển vào. Nhưng nếu chủ nhà yêu cầu cọc 2 tháng + tiền nhà tháng đầu, số tiền phải bỏ ra ngay lập tức đã thành 15 triệu đồng.

Cọc bao nhiêu không phải lúc nào cũng giống nhau mà phụ thuộc vào thỏa thuận giữa hai bên và điều khoản hợp đồng.

Vì vậy, trước khi chuyển tiền, đừng chỉ hỏi “phòng này bao nhiêu một tháng?”, mà nên hỏi luôn: “Cọc bao nhiêu, khi nào được trả lại và những trường hợp nào sẽ bị trừ?”

Đây mới là phần quan trọng.

Cọc không có nghĩa là chủ nhà được quyền giữ luôn

Một hiểu lầm khá phổ biến là đã đưa tiền cọc thì số tiền đó “nằm trong tay chủ nhà”, muốn trừ bao nhiêu cũng được.

Thực tế, bản chất của tiền cọc là khoản bảo đảm, không phải mặc nhiên trở thành tiền của chủ nhà.

Nếu người thuê thực hiện đúng hợp đồng, thanh toán đầy đủ, bàn giao phòng và tài sản đúng thỏa thuận thì tiền cọc sẽ được hoàn lại theo điều kiện đã thống nhất. Ngược lại, nếu có những khoản chưa thanh toán hoặc vi phạm nghĩa vụ đã được quy định, tiền cọc có thể được dùng để xử lý những phần đó.

Vì tiền cọc cũng tạo áp lực tài chính khá lớn cho người thuê, thị trường Trung Quốc đã xuất hiện mô hình “miễn cọc dựa trên tín dụng”.

Theo đó, thay vì yêu cầu người thuê đưa trước một khoản tiền, một số nền tảng sử dụng thông tin định danh, điểm tín dụng hoặc cơ chế bảo đảm khác để đánh giá mức độ đáng tin cậy của người thuê.

Nói cho cùng, tiền cọc xuất hiện vì cả chủ nhà lẫn người thuê đều cần một thứ để bảo đảm cho mình. Chủ nhà sợ người thuê không thực hiện đúng cam kết, còn người thuê sợ mất một khoản tiền lớn mà không rõ lúc nào mới được nhận lại.

Vậy nên, lần sau đi thuê nhà, ngoài chuyện mặc cả giá phòng, hãy đọc kỹ nhất phần tiền cọc: cọc bao nhiêu, được hoàn khi nào và trường hợp nào bị trừ.

Bởi đôi khi, thứ khiến bạn “mất tiền” lúc chuyển phòng không phải giá thuê cao, mà chính là mấy dòng nhỏ trong hợp đồng cọc.

Nguồn: Beijing Daily, The Paper, MXH