Phát hiện nhóm người "không hợp" với cà phê: Uống sai có thể làm tổn thương thận

Theo các nhà khoa học, với một nhóm người mang đặc điểm di truyền đặc biệt, uống nhiều cà phê có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận và khiến huyết áp diễn tiến xấu hơn.

Gene quyết định cơ thể xử lý caffeine nhanh hay chậm

Nghiên cứu tập trung vào gene CYP1A2 – gene chịu trách nhiệm sản xuất enzyme giúp cơ thể phân giải caffeine.

Các nhà khoa học cho biết hơn 95% caffeine được chuyển hóa thông qua enzyme này. Tuy nhiên, một biến thể gene mang tên RS 762551 có thể khiến quá trình đào thải caffeine diễn ra chậm hơn bình thường.

Những người mang kiểu gene AC hoặc CC được gọi là "người chuyển hóa caffeine chậm", trong khi kiểu gene AA giúp cơ thể xử lý caffeine nhanh hơn.

Điều này đồng nghĩa sau khi uống cà phê, caffeine có thể tồn tại trong cơ thể họ lâu hơn, kéo dài tác động lên tim mạch, huyết áp và thận.

Nghiên cứu được thực hiện trên 1.180 người từ 18 đến 45 tuổi bị tăng huyết áp giai đoạn 1 nhưng chưa điều trị thuốc. Đây là nhóm tham gia trong dự án nghiên cứu dài hạn tại Ý.

Các tình nguyện viên mắc bệnh thận, đái tháo đường, nhiễm trùng tiết niệu hoặc bệnh tim mạch đã được loại khỏi nghiên cứu để tránh gây nhiễu kết quả.

Trong số này, 604 người có đầy đủ dữ liệu xét nghiệm gene, thói quen uống cà phê và theo dõi chức năng thận trong khoảng thời gian trung bình 7,5 năm.

Người tham gia được chia thành ba nhóm:

- Uống ít hơn 1 tách cà phê/ngày

- Uống từ 1–3 tách/ngày

- Uống trên 3 tách/ngày

Các nhà khoa học theo dõi ba dấu hiệu quan trọng liên quan đến sức khỏe thận gồm:

- Albumin niệu (có protein dư thừa trong nước tiểu)

- Tăng lọc cầu thận bất thường

- Tăng huyết áp kéo dài

Đây đều là những dấu hiệu sớm cảnh báo nguy cơ tổn thương thận mạn tính.

Người chuyển hóa chậm uống nhiều cà phê có nguy cơ tổn thương thận cao hơn rõ rệt

Kết quả cho thấy ở nhóm người chuyển hóa caffeine chậm, uống trên 3 tách cà phê mỗi ngày làm:

- Nguy cơ xuất hiện albumin niệu tăng gấp 2,7 lần

- Nguy cơ tăng lọc cầu thận bất thường tăng gấp 2,5 lần

- Nguy cơ tăng huyết áp tăng gấp 2,8 lần

Trong khi đó, ở nhóm chuyển hóa caffeine nhanh, các nhà nghiên cứu không ghi nhận mối liên hệ đáng kể giữa lượng cà phê tiêu thụ và nguy cơ tổn thương thận.

Các tác giả nhận định điều này cho thấy caffeine có thể đóng vai trò trong quá trình phát triển bệnh thận ở những người có cơ địa nhạy cảm về mặt di truyền.

Theo nhóm nghiên cứu, caffeine không chỉ tác động lên não mà còn ảnh hưởng đến hệ mạch máu và hoạt động lọc của thận.

Một số nghiên cứu trước đây cho thấy caffeine có thể:

- Làm tăng huyết áp

- Kích thích tái cấu trúc và xơ hóa cầu thận

- Làm tăng protein niệu

- Thúc đẩy tổn thương thận tiến triển nhanh hơn ở người có nguy cơ

Ngoài ra, caffeine còn đối kháng với adenosine – chất giúp bảo vệ thận khỏi tình trạng thiếu oxy. Điều này có thể khiến mô thận dễ tổn thương hơn ở một số người.

Tuy vậy, giới khoa học vẫn chưa hoàn toàn thống nhất về tác động của cà phê đối với bệnh thận. Một số nghiên cứu khác từng ghi nhận uống cà phê điều độ có thể giúp giảm nguy cơ bệnh thận mạn tính hoặc hỗ trợ chuyển hóa.

Các chuyên gia nhấn mạnh kết quả nghiên cứu không có nghĩa tất cả mọi người phải ngừng uống cà phê. Điều quan trọng là nhận biết cơ thể mình phản ứng với caffeine như thế nào.

Người chuyển hóa caffeine chậm thường dễ gặp các triệu chứng như:

- Tim đập nhanh

- Bồn chồn, lo âu

- Khó ngủ

- Đau dạ dày

- Đi tiểu nhiều

- Cảm giác "say cà phê" kéo dài hàng giờ

Trong khi đó, người chuyển hóa nhanh thường cảm nhận tác dụng caffeine mạnh nhất sau khoảng 1 giờ, còn nhóm chuyển hóa chậm có thể mất tới 4 giờ hoặc lâu hơn.

Các chuyên gia cho rằng nếu sau khi uống cà phê, cơ thể xuất hiện cảm giác hồi hộp kéo dài hoặc mất ngủ dù chỉ uống ít, mọi người nên giảm lượng caffeine tiêu thụ và tránh uống muộn trong ngày.

Đặc biệt, người bị tăng huyết áp, có nguy cơ bệnh thận hoặc tiền sử tim mạch cần thận trọng hơn với thói quen uống quá nhiều cà phê mỗi ngày.

Nghiên cứu cũng nhấn mạnh đây là kết quả trên nhóm người tăng huyết áp giai đoạn 1 chưa điều trị, vì vậy chưa thể khẳng định hoàn toàn caffeine là nguyên nhân duy nhất gây tổn thương thận. Tuy nhiên, phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới về dinh dưỡng cá thể hóa dựa trên gene – nơi một loại thực phẩm có thể tốt với người này nhưng chưa chắc phù hợp với người khác.