Ông Trương (65 tuổi, ở Trung Quốc) vốn là người đàn ông cả đời chăm chỉ, tiết kiệm và luôn tự hào vì có một nền tảng sức khỏe rất tốt, cả năm hiếm khi bị cảm lạnh hay ốm vặt. Chính vì sự tự tin đó, cách đây 3 tháng, khi đang đứng dưới vòi hoa sen tắm rửa và vô tình sờ thấy một cục cứng nằm sâu ở vùng bụng trên, ông đã không mảy may suy nghĩ. Thấy cục này không gây đau, không gây ngứa, ông Trương chỉ đơn giản cho rằng đó là một u mỡ lành tính do quá trình trao đổi chất của tuổi già bị chậm lại. Ông tiếp tục nhịp sống sinh hoạt bình thường mà không biết rằng tế bào ác tính đang âm thầm nhân bản với tốc độ chóng mặt.

Ảnh minh họa
Chỉ đến gần đây, khi những cơn đau bụng dữ dội ập đến kèm theo tình trạng chán ăn đỉnh điểm và sụt liền 8 cân chỉ trong vòng nửa tháng, gia đình mới hốt hoảng đưa ông đi bệnh viện. Kết quả chẩn đoán ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối như một tiếng sét đánh ngang tai. Ngồi trên giường bệnh với đôi mắt đẫm lệ, người đàn ông ấy nghẹn ngào hối hận vì đã bỏ qua khoảng thời gian vàng, khi cơ thể được thư giãn, thả lỏng lúc tắm chính là thời điểm tốt nhất để nhận biết các dấu hiệu cảnh báo của tử thần.
Nhắc đến ung thư tuyến tụy, các chuyên gia y tế đều ví đây như một sát thủ thầm lặng bởi đặc tính khởi phát vô cùng âm thầm, tiến triển nhanh và tỷ lệ chẩn đoán sớm rất thấp dưới 20%. Theo số liệu thống kê từ Trung tâm Ung thư Quốc gia, căn bệnh này hiện đứng thứ 6 về tỷ lệ tử vong trong số các khối u ác tính.
Đặc biệt, các dấu hiệu ban đầu của bệnh thường rất mơ hồ và dễ bị nhầm sang các khó chịu thông thường khác. Chính việc bỏ qua các tín hiệu cảnh báo sớm đã đẩy 85% bệnh nhân vào tình trạng được chẩn đoán khi khối u đã ở giai đoạn không thể phẫu thuật, khiến tỷ lệ sống sót sau 5 năm ở giai đoạn muộn giảm xuống dưới 5%.
Tuyến tụy nằm khuất ở vùng bụng trên, phía sau dạ dày và ngay phía trước cột sống. Khi tắm, nhờ cơ thể được thư giãn, chúng ta có thể dễ dàng nhận biết 2 thay đổi bất thường sau đây bằng mắt thường:
- Xuất hiện khối u cứng ở bụng: Khi khối u tụy phát triển đến kích thước nhất định, người bệnh có thể vô tình sờ thấy một khối cứng, khó di chuyển và hoàn toàn không đau, không ngứa ở sâu vùng bụng trên. Ông Trương trước đó cũng sờ thấy cục cứng này nhưng lại tự bói bệnh thành u mỡ do lão hóa.
- Hiện tượng vàng da và vàng mắt: Khối u ở đầu tụy khi to lên sẽ chèn ép trực tiếp vào ống mật chủ, gây ra tình trạng tắc nghẽn đường tiết mật. Ban đầu, lòng trắng mắt sẽ dần chuyển sang màu vàng nhạt, sau đó lan rộng ra toàn bộ da kèm theo triệu chứng ngứa ngáy xỉn màu, nước tiểu sẫm như màu trà đặc và phân nhạt màu như đất sét.
Ảnh minh họa
Bên cạnh hai dấu hiệu đặc trưng có thể tự kiểm tra trong phòng tắm, ung thư tuyến tụy còn phát ra những tín hiệu cảnh báo ngầm khác thông qua hệ tiêu hóa và trạng thái toàn thân. Nếu bạn đột ngột rơi vào tình trạng chán ăn kinh niên, ăn vào thấy khó tiêu, chướng bụng đầy hơi liên tục thì cần phải cảnh giác cao độ. Tuyến tụy khi bị khối u tấn công sẽ suy giảm nghiêm trọng chức năng tiết enzym tiêu hóa, khiến cơ thể không thể hấp thụ chất dinh dưỡng, từ đó dẫn đến những cơn đau âm ỉ vùng thượng vị hoặc đau nhói lan ra sau lưng.
Một dấu hiệu điển hình khác của căn bệnh quái ác này chính là tình trạng sụt cân cấp tốc không rõ nguyên nhân. Thống kê y khoa cho thấy có đến 80% bệnh nhân bị sụt cân nặng, giảm tới hơn 4.5kg chỉ trong một thời gian ngắn đi kèm cơ thể mệt mỏi, suy nhược sâu sắc. Trường hợp của ông Trương là minh chứng rõ nhất khi ông bị sụt liền 8 cân chỉ trong vòng nửa tháng trước khi nhập viện cấp cứu.
Tận dụng thời gian tắm để tự cứu lấy chính mình
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ phẫu thuật cắt bỏ thành công khối u tuyến tụy lên tới 90 - 100%, kéo tỷ lệ sống sót sau 5 năm lên mức 50 - 70%. Đối với nhóm người trung niên và người cao tuổi trên 60 tuổi, khi tắm rửa hằng ngày cần chủ động dùng lòng bàn tay nhẹ nhàng xoa bóp vùng bụng trên theo chiều kim đồng hồ. Nếu cảm nhận thấy có khối u cứng, không di động hoặc thấy lòng trắng mắt đổi màu thì phải đi khám ngay lập tức.
Ngoài việc tự kiểm tra, nhóm đối tượng có nguy cơ cao như người có tiền sử gia đình mắc bệnh, người hút thuốc, uống rượu lâu năm hoặc bị viêm tụy mãn tính nên chủ động đi tầm soát định kỳ. Việc chụp CT bụng và xét nghiệm dấu ấn ung thư trong máu như CA19-9, CA125 mỗi năm một lần là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện bệnh sớm và bảo vệ tính mạng.
Nguồn và ảnh: Sohu, 39 Health, UDN