Một kiểu "ĂN BÁM" mới đáng sợ hơn nằm nhà xin tiền đang lan rộng, nhiều phụ huynh vẫn chưa nhận ra

Nhắc đến chuyện "ăn bám bố mẹ", nhiều người sẽ nghĩ ngay đến một hình ảnh quen thuộc. Một thanh niên hai mươi mấy, ba mươi tuổi suốt ngày ở lì trong phòng. Ăn uống, quần áo, tiền điện thoại đều do bố mẹ lo. Hết tiền thì lại ngửa tay xin, ngày này qua ngày khác.

Kiểu ăn bám ấy dễ nhận ra. Hàng xóm nhìn vào là biết, bản thân người trong cuộc cũng thấy ngại. Thế nhưng vài năm gần đây, một kiểu phụ thuộc khác kín đáo hơn đang dần xuất hiện. Nhiều phụ huynh còn tưởng con mình hiếu thảo, biết điều. Họ không hề nhận ra khoản tích lũy cả đời của mình đang vơi đi từng chút một.

Mỗi mùa tốt nghiệp, rất nhiều cử nhân trẻ cùng lúc bước ra thị trường lao động. Không phải ai cũng tìm được ngay công việc như ý. Trong số đó, có một bộ phận chưa thực sự đi làm mà chọn một con đường trông "đàng hoàng" hơn. Và chính con đường này lại trở thành mảnh đất cho kiểu ăn bám mới.

Ăn bám kiểu cũ lộ rõ, ăn bám kiểu mới núp bóng "lo cho tương lai"

Ăn bám theo kiểu truyền thống có đặc điểm rất rõ ràng. Con cái đã trưởng thành nhưng không đi làm, không tự lập, mọi chi phí đều trông vào bố mẹ. Ít nhất thì ai cũng ngầm hiểu rằng đây là chuyện chẳng mấy vẻ vang.

Kiểu ăn bám mới khéo léo hơn nhiều. Nó biến việc "không đi làm" thành "đang có hoài bão". Ôn thi công chức, thi viên chức, ôn thi cao học, luyện IELTS để đi du học... Chỉ cần những cụm từ này được nói ra, bố mẹ gần như không thể từ chối. Bởi trong phần lớn gia đình Việt nói riêng và Á Đông nói chung, chuyện học hành, cầu tiến luôn được đặt lên hàng đầu.

Hiếm có phụ huynh nào nghi ngờ một đứa con lúc nào cũng nói "bố mẹ cho con thêm một năm nữa". Những bạn trẻ thật sự miệt mài ôn luyện chắc chắn vẫn có. Tuy vậy, cũng có người mượn danh nghĩa ôn thi để kéo dài thời gian ở nhà hết năm này sang năm khác. Tiền thuê trọ bố mẹ trả, cơm nước bố mẹ lo, học phí các khóa luyện thi cũng do bố mẹ chi. Đến cả các mối quan hệ xã hội cũng chủ yếu xoay quanh người quen của gia đình.

Ở nhà "phụ giúp gia đình" nhưng tiền tiêu vẫn từ lương hưu của bố mẹ

Ngoài nhóm "ôn thi mãi không xong", còn một nhóm khác cũng khiến bố mẹ khó nhận ra. Trên mạng xã hội Trung Quốc, họ được gọi bằng cái tên "con cái toàn thời gian". Cụm từ này cũng từng được nhiều bạn trẻ Việt Nam bàn tán. Nó chỉ những người tạm rời công việc để về sống cùng bố mẹ, làm việc nhà và chăm sóc gia đình để đổi lấy chi phí sinh hoạt.

Nhìn bề ngoài, những người trẻ này không hề lười biếng. Họ đưa bố mẹ đi khám bệnh, nấu cơm, dọn dẹp, lo liệu đủ việc lớn nhỏ trong nhà. Thậm chí họ còn có vẻ bận rộn hơn cả nhiều người đi làm văn phòng. Thế nhưng khi hỏi đến nguồn thu nhập, câu trả lời thường quay về một chỗ. Đó là lương hưu hoặc khoản tiết kiệm nhiều năm của bố mẹ.

Bên cạnh đó, cũng có người thẳng thắn tự nhận mình đang "buông xuôi". Họ không muốn làm việc làng nhàng, cũng chẳng buồn gửi hồ sơ xin việc. Ngày qua ngày, họ ở nhà lướt điện thoại, chơi game, gọi đồ ăn. Thỉnh thoảng lại than với bố mẹ một câu "Dạo này khó xin việc lắm". Miệng nói là ở bên chăm sóc bố mẹ, nhưng thực tế là đang dựa dẫm.

Còn có một kiểu nữa được dân mạng gọi là "ăn bám vô hình". Đó là những người con trông như đã yên bề gia thất, có công việc ổn định. Thế nhưng gánh nặng trả góp nhà, mua xe hay nuôi con nhỏ vẫn được chuyển sang vai bố mẹ. Nhiều cặp vợ chồng trẻ gom tiền của cả hai bên nội ngoại để mua nhà lấy mua xe. Sau đó, việc trông cháu cũng được "giao" luôn cho ông bà.

Câu chuyện này nhận được rất nhiều sự đồng cảm. Với không ít ông bà, tuổi nghỉ hưu lẽ ra là quãng thời gian hiếm hoi được thảnh thơi. Nhưng rồi họ lại bị cuốn vào việc nhà của con cái, có người còn phải rời quê lên thành phố trông cháu. Bố mẹ bỏ ra cả tiền bạc lẫn những năm tháng tuổi già. Đổi lại, đôi khi họ chỉ nhận được một câu "Ông bà trông cháu thì con mới yên tâm".

Muốn con không rơi vào vòng lặp ấy, phải dạy tự lập từ sớm

Để thoát khỏi vòng lặp này, gốc rễ không nằm ở việc một ngày nào đó đứa trẻ bỗng dưng "không hiểu chuyện". Nó nằm ở cách giáo dục trong gia đình từ rất sớm.

Một đứa trẻ được bố mẹ bao bọc mọi thứ từ nhỏ sẽ rất khó tự lập khi bước sang tuổi hai mươi. Không làm việc nhà, không tự kiếm tiền, không tự đưa ra quyết định. Đến khi ra đời, những khoảng trống ấy sẽ lớn lên gấp nhiều lần.

Nhiều nhà giáo dục cho rằng tự lập thực sự gồm hai phần. Một là tự lập về kinh tế, hai là tự lập về tinh thần. Trong đó, phần thứ hai thường quan trọng hơn. Một người trẻ có tinh thần tự lập sẽ thấy ngại khi phải dựa dẫm bố mẹ, thay vì coi đó là chuyện đương nhiên.

Bước đơn giản và hiệu quả nhất là cho trẻ tham gia việc nhà ngay từ nhỏ. Rửa bát, quét nhà, dọn phòng nghe thì vụn vặt. Thế nhưng những việc ấy âm thầm dạy trẻ rằng gia đình vận hành được là nhờ mỗi thành viên cùng góp sức.

Khi con lớn hơn, bố mẹ có thể khuyến khích con sớm tiếp xúc với xã hội. Làm thêm thời sinh viên hay đi thực tập đều được, dù chỉ kiếm vài trăm nghìn đồng. Điều quan trọng là con hiểu đồng tiền đến từ đâu. Khi con gặp khó khăn trong chuyện chọn việc, bố mẹ nên là người chỉ đường chứ không phải người làm thay. Bố mẹ có thể góp ý, có thể làm chỗ dựa lúc cần. Nhưng không nên biến toàn bộ tài sản dưỡng già của mình thành tấm đệm để con né tránh thực tế.

Hiếu thảo thực sự không phải là ở cạnh bố mẹ rồi tiêu dần tiền dưỡng già của họ. Hiếu thảo là để bố mẹ thấy mình đủ sức tự đứng vững trước sóng gió. Với bố mẹ, thương con không có nghĩa là sống thay con. Biết khi nào nên giúp, khi nào nên buông mới là cách giúp con đi xa hơn. Còn với những người con đã trưởng thành, thừa nhận rằng mình cần và có thể tự lập chính là bước đầu tiên để thoát khỏi kiểu ăn bám mới.

Suy cho cùng, lương hưu của bố mẹ không phải thứ dùng mãi không hết. Cách tốt nhất để ở bên bố mẹ là khiến họ tin rằng đứa con mình nuôi lớn đã không còn khiến họ phải bận lòng.