Một gia đình Việt có bố là Giám đốc, nuôi dạy 8 người con đều làm Giáo sư, PGS, Tiến sĩ, Giảng viên

Tiếp nối truyền thống hiếu học của cha mẹ, các thế hệ trong gia đình Giáo sư Nguyễn Lân luôn nâng đỡ, truyền cảm hứng cho nhau, cùng vun đắp nền tảng tri thức, tài năng và đạo đức.

Truyền thống hiếu học và tình cảm gia đình

Cố PGS.TS Nguyễn Lân Cường từng kể rằng cha mình dành cả cuộc đời cho ngành giáo dục và luôn coi đó là niềm tự hào lớn nhất. Tình yêu nghề dạy học của người cha được truyền lại cho các con từ những năm tháng ông đạp xe rong ruổi khắp chiến khu Việt Bắc, thực hiện nhiệm vụ chỉ đạo và phát triển hệ thống giáo dục phổ thông.

Theo ký ức của GS.TS, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Lân Dũng, cha ông từng giữ chức Giám đốc Giáo dục Liên khu X, phụ trách công tác giáo dục tại các địa phương Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Yên, Tuyên Quang, Lào Cai và Hà Giang (cũ), trước khi đảm nhận nhiệm vụ tương tự tại Liên khu Việt Bắc.

Mức lương khi ấy chỉ tương đương vài chục cân gạo mỗi tháng. Phần lớn số gạo được dành cho người vợ ở nhà nuôi đàn con đông đúc, phần còn lại theo ông trong những chuyến công tác dài ngày.

Giữa những năm tháng chiến tranh thiếu thốn, Giáo sư Nguyễn Lân vẫn miệt mài cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Ngoài công tác quản lý, ông còn để lại nhiều công trình có giá trị như Ngữ pháp Việt Nam, Muốn đúng chính tả cùng các bộ từ điển được sử dụng qua nhiều thế hệ.

Tinh thần vượt khó và sự tận tụy với nghề của cha đã ảnh hưởng sâu sắc đến các con. Giáo sư Nguyễn Lân Dũng nhớ lại, tuổi thơ của anh em ông gắn với những buổi tối ngồi học dưới ánh đèn dầu tự chế từ vỏ tuýp kem đánh răng đã dùng hết. Điều kiện vật chất còn nhiều thiếu thốn nhưng các anh em đều tự giác học tập, nỗ lực vươn lên.

Giáo sư Nguyễn Lân thường nhắc các con rằng gia đình làm công tác nhà nước không có nhiều của cải để dành cho con cái. Tài sản quý giá nhất cha mẹ có thể trao lại chính là tri thức. Bởi vậy, mỗi người phải chăm chỉ học hành, tự xây dựng tương lai bằng năng lực của mình.

Theo lời kể của cố PGS.TS Nguyễn Lân Cường, điều khiến ông kính phục nhất ở mẹ, bà Nguyễn Thị Tề, là sự hy sinh thầm lặng. Sau khi kết hôn, bà chưa từng than phiền về cuộc sống khó khăn. Trong thời gian chồng thường xuyên đi công tác tại Liên khu X, bà một mình quán xuyến gia đình, chăm sóc và nuôi dạy các con trưởng thành.

Những năm kháng chiến gian khổ càng cho thấy sự tháo vát, kiên cường của bà. Để có tiền nuôi 8 người con ăn học, bà Nguyễn Thị Tề không ngại vất vả. Có thời gian, bà thu mua quần áo cũ của người dân đi tản cư rồi mang lên các tỉnh miền núi bán lại. Khi hòa bình lập lại, bà tiếp tục làm đại lý bán đường cho ngành mậu dịch, chắt chiu từng đồng để trang trải cuộc sống.

Trong những lần sơ tán tránh bom đạn, bà cũng là người dẫn các con nhỏ đi tìm nơi trú ẩn, lo bảo đảm an toàn cho cả gia đình.

Dù đông con và thiếu thốn về vật chất, gia đình vẫn duy trì không khí đầm ấm. Cả nhà sống trong căn nhà tập thể chỉ rộng hơn chục mét vuông. Theo PGS.TS Nguyễn Lân Cường, ngôi nhà nhỏ luôn đầy ắp tiếng cười và sự gắn bó. Cha mẹ ông sống giản dị, tiết kiệm, không chạy theo danh vọng hay vật chất, đồng thời luôn bao dung với những người xung quanh.

Trong việc nuôi dạy con, Giáo sư Nguyễn Lân và bà Nguyễn Thị Tề cũng được các con nhớ đến bởi sự tâm lý và kiên nhẫn. Hai ông bà hiếm khi quở trách hoặc dùng đòn roi. Theo lời kể của các con, Giáo sư Nguyễn Lân chỉ một lần đánh người con cả Nguyễn Lân Tuất sau khi cậu bé nghịch ngợm, gây lỗi với người khác.

Khi các con trưởng thành và lập gia đình, ông vẫn thường nhắc nhở không nên dùng đòn roi để dạy trẻ. Theo quan điểm của Giáo sư Nguyễn Lân, đánh mắng hay xúc phạm con cái chỉ cho thấy sự bất lực của người lớn. Thay vào đó, cha mẹ cần kiên nhẫn giải thích để trẻ hiểu đúng, biết phân biệt điều hay lẽ phải và tự điều chỉnh hành vi.

8 người con làm rạng danh

Nền nếp được vun đắp từ nhỏ đã góp phần tạo nên sự gắn kết trong đại gia đình gần 60 thành viên của ông bà. Qua nhiều thế hệ, các thành viên vẫn duy trì lối sống hòa thuận, kính trên nhường dưới và quan tâm, nâng đỡ nhau. Truyền thống hiếu học vì thế tiếp tục được gìn giữ cùng những giá trị về đạo đức và tinh thần cống hiến.

Cả 8 người con của cố Giáo sư Nguyễn Lân đều xây dựng sự nghiệp trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học, y học và nghệ thuật.

Người con cả, Nguyễn Lân Tuất, là Giáo sư, Tiến sĩ khoa học, nhạc sĩ. Năm 2001, ông trở thành người Việt Nam đầu tiên được Tổng thống Nga Vladimir Putin trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Công huân Liên bang Nga. Người con thứ hai, Nguyễn Tề Chỉnh, từng là giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Người con thứ ba, Nguyễn Lân Dũng, là nhà khoa học được biết đến trong lĩnh vực vi sinh vật học, đồng thời từng là đại biểu Quốc hội các khóa X, XI và XII. Người con thứ tư, Nguyễn Lân Cường, là chuyên gia cổ nhân học, có nhiều đóng góp cho khảo cổ học và công tác giảng dạy. Người con thứ năm, Nguyễn Lân Hùng, gắn bó với sinh học và giáo dục, được nhiều người biết đến qua hoạt động giảng dạy, phổ biến kiến thức khoa học.

Người con thứ sáu, Nguyễn Lân Tráng, là giảng viên, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực hệ thống điện. Người con thứ bảy, Nguyễn Lân Việt, là chuyên gia tim mạch, từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong lĩnh vực đào tạo và chăm sóc sức khỏe. Người con út, Nguyễn Lân Trung, hoạt động trong lĩnh vực ngôn ngữ, giáo dục đại học và từng tham gia công tác quản lý thể thao.

Những thành tựu trên các lĩnh vực khác nhau đã góp phần làm nên danh tiếng của gia đình Nguyễn Lân, một gia đình khoa bảng tiêu biểu của Việt Nam.

Truyền thống học tập và cống hiến cũng được nối dài ở thế hệ con dâu, con rể. Vợ của Nguyễn Lân Tuất là Svetlana Kurbetova, một phó giáo sư và nghệ sĩ công huân của Liên bang Nga. Chồng của cố tiến sĩ Nguyễn Tề Chỉnh là Bùi Thế Kỳ, người từng được biết đến là chuyên gia đầu ngành về tim mạch tại Bệnh viện Hữu nghị Việt - Xô trước khi qua đời.

Gia đình Nguyễn Lân Dũng cũng có nhiều thành viên hoạt động nổi bật trong ngành y. Phu nhân của ông là Nguyễn Kim Nữ Hiếu, mang quân hàm đại tá, có học hàm phó giáo sư, học vị tiến sĩ và từng giữ chức Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Phần lớn các con dâu trong gia đình cũng công tác trong lĩnh vực giáo dục hoặc y tế.

Qua nhiều thế hệ, gia đình Giáo sư Nguyễn Lân vẫn được biết đến với truyền thống hiếu học, tinh thần cống hiến và sự tiếp nối các giá trị giáo dục, khoa học. Nền tảng ấy được vun đắp từ cách sống, cách dạy con của cha mẹ, rồi tiếp tục được các thành viên gìn giữ trong sự nghiệp và cuộc sống.

(Tổng hợp theo Cổng thông tin Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Cao đẳng Y Hà Nội...)