Khát vọng “cải lão hoàn đồng”, giới siêu giàu vung tiền theo đuổi “thuốc trường sinh”

Khát vọng sống lâu không còn chỉ xuất hiện trong những câu chuyện khoa học viễn tưởng. Với một bộ phận giới siêu giàu, đặc biệt là các tỷ phú công nghệ, chống lão hóa đang trở thành một cuộc đua thực sự, nơi tiền bạc được dùng để mua thời gian và những phòng thí nghiệm được kỳ vọng có thể tìm ra cách “đánh lừa” tuổi tác.

Trong số những người theo đuổi tham vọng này quyết liệt nhất phải kể đến Bryan Johnson, doanh nhân công nghệ Mỹ nổi tiếng với chương trình kéo dài tuổi thọ có tên Blueprint.

Johnson không chỉ thay đổi chế độ ăn hay tập luyện. Ông theo dõi hàng trăm chỉ số liên quan đến cơ thể, duy trì lịch sinh hoạt nghiêm ngặt và chi hàng triệu USD mỗi năm cho các chương trình được thiết kế nhằm làm chậm quá trình lão hóa.

Có thời điểm, Johnson thậm chí thử nghiệm truyền huyết tương từ người con trai 17 tuổi với hy vọng tìm thấy tác động tích cực đối với quá trình lão hóa. Tuy nhiên, sau đó ông cho biết thử nghiệm này không mang lại những lợi ích đáng kể như kỳ vọng.

Câu chuyện của Johnson cho thấy một điều: Với những người có đủ tiền, tuổi tác ngày càng được nhìn nhận như một bài toán có thể giải bằng công nghệ.

Và ông không phải người duy nhất.

Từ các loại peptide, thực phẩm bổ sung, chế độ ăn được kiểm soát chặt chẽ, liệu pháp oxy cao áp cho tới công nghệ chỉnh sửa và tái lập trình tế bào, giới siêu giàu đang đổ tiền vào hàng loạt hướng nghiên cứu với cùng một mục tiêu: kéo dài khoảng thời gian con người có thể sống khỏe mạnh.

Khi giới siêu giàu vung tiền theo đuổi giấc mộng trường sinh

Tháng 9/2022, tại Gstaad, khu nghỉ dưỡng nổi tiếng trên dãy Alps của Thụy Sĩ, một hội nghị dành cho những người quan tâm đến chủ đề “trường sinh bất lão” diễn ra với sự góp mặt của các nhà đầu tư, lãnh đạo doanh nghiệp và giới khoa học.

Khoảng 67% khách tham dự là các nhà đầu tư siêu giàu, 19% là lãnh đạo doanh nghiệp cấp cao và 14% là các nhà khoa học trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Mỗi khách mời phải trả 4.500 USD để tham dự.

Tại đây, các nhà khoa học trình bày nhiều hướng tiếp cận nhằm kéo dài “healthspan” - khoảng thời gian con người có thể duy trì sức khỏe tốt - thay vì đơn thuần kéo dài số năm tồn tại.

Với giới siêu giàu, đây là một khác biệt quan trọng.

Khi đã sở hữu biệt thự, du thuyền, máy bay riêng hay những tài sản đắt đỏ nhất, tiền bạc dần mất đi khả năng mang lại những trải nghiệm hoàn toàn mới. Thứ họ không thể mua bằng cách thông thường lại chính là thời gian.

Tỷ phú Christian Angermayer từng nói ông muốn sống thêm 50 năm để chờ những phương pháp kéo dài tuổi thọ trong tương lai xuất hiện.

Theo cách ông lý giải, một người có thể tiếp tục mua chiếc du thuyền lớn hơn hoặc máy bay lớn hơn, nhưng đến một lúc nào đó, việc có thêm tài sản cũng không cải thiện chất lượng cuộc sống quá nhiều.

Thời gian lại khác.

Nếu một công nghệ mới có thể giúp con người sống khỏe thêm 10, 20 hay 50 năm, những năm tháng đó có thể tạo ra cơ hội tiếp cận với một thế hệ công nghệ y sinh tiếp theo. Khi ấy, mỗi bước tiến của khoa học lại mở ra cơ hội kéo dài thêm tuổi thọ.

Đó chính là logic phía sau một trong những cuộc đua tốn kém nhất của giới công nghệ hiện nay.

Nếu nhiều tỷ phú lựa chọn đứng phía sau các phòng thí nghiệm bằng những khoản đầu tư lớn, Bryan Johnson lại biến chính cơ thể mình thành một “phòng thí nghiệm”.

Doanh nhân này nổi tiếng với Blueprint, chương trình được xây dựng với mục tiêu giảm tốc độ lão hóa thông qua chế độ ăn, tập luyện, giấc ngủ, theo dõi sức khỏe và hàng loạt biện pháp can thiệp khác.

Johnson từng gây chú ý khi công bố các kết quả xét nghiệm và chỉ số sinh học của mình, đồng thời mô tả rất chi tiết lịch sinh hoạt hàng ngày.

Mục tiêu của ông không đơn giản là sống lâu hơn. Johnson muốn cơ thể mình hoạt động giống một người trẻ hơn tuổi thật.

Một trong những thử nghiệm gây tranh luận nhất của ông là việc truyền huyết tương từ người con trai 17 tuổi. Johnson cùng con trai và cha mình từng tham gia một thử nghiệm liên quan đến truyền huyết tương giữa các thành viên trong gia đình.

Tuy nhiên, sau khi đánh giá kết quả, Johnson cho biết ông không nhận thấy lợi ích rõ ràng từ phương pháp này và dừng thực hiện.

Câu chuyện ấy phần nào phản ánh đặc điểm của cuộc đua chống lão hóa: ranh giới giữa những phương pháp đã được chứng minh, những thử nghiệm còn sơ khai và các ý tưởng đầy tham vọng vẫn rất mong manh.

Nhưng điều đáng chú ý hơn là Johnson sẵn sàng chi số tiền rất lớn để tìm câu trả lời.

Ông từng tiết lộ chi hàng triệu USD mỗi năm cho chương trình chống lão hóa của mình. Lịch trình của Johnson được thiết kế gần như theo một quy trình kỹ thuật: ăn gì, ngủ bao lâu, tập luyện lúc nào, chỉ số nào cần theo dõi và cơ thể thay đổi ra sao đều được ghi nhận.

Ở một khía cạnh khác, Johnson đang làm điều mà các công ty công nghệ thường làm với sản phẩm: liên tục đo lường, thử nghiệm, điều chỉnh và lặp lại.

Chỉ có điều “sản phẩm” lần này chính là cơ thể con người.

Thị trường hàng tỷ USD cho giấc mơ "trẻ mãi không già"

Phía sau những cá nhân như Bryan Johnson là một thị trường nghiên cứu có giá trị hàng tỷ USD.

Jeff Bezos, nhà sáng lập Amazon, là một trong những tỷ phú đặt cược lớn vào lĩnh vực này. Ông đầu tư vào Altos Labs, công ty công nghệ sinh học tập trung nghiên cứu việc tái lập trình tế bào nhằm khôi phục chức năng của tế bào và tìm cách kéo dài tuổi thọ khỏe mạnh.

Altos Labs thu hút nhiều nhà khoa học hàng đầu, trong đó có những người từng nhận giải Nobel. Công ty xây dựng các trung tâm nghiên cứu tại Mỹ và Anh, đồng thời hợp tác với các nhà khoa học quốc tế.

Điểm hấp dẫn của hướng nghiên cứu này nằm ở một ý tưởng rất tham vọng: thay vì chỉ điều trị từng căn bệnh liên quan đến tuổi tác, các nhà khoa học muốn tìm cách tác động trực tiếp vào quá trình lão hóa của tế bào.

Peter Thiel, đồng sáng lập PayPal, cũng là một trong những nhà đầu tư nổi bật của lĩnh vực kéo dài tuổi thọ. Ông từng đầu tư vào Unity Biotechnology, công ty nghiên cứu các liệu pháp nhắm tới những tế bào lão hóa.

Thiel cũng từng rót tiền vào Alcor Life Extension Foundation, tổ chức nghiên cứu công nghệ đông lạnh cơ thể với hy vọng một ngày nào đó y học đủ tiến bộ để có thể phục hồi những người được bảo quản.

Với Sergey Brin, đồng sáng lập Google, mối quan tâm tới nghiên cứu tuổi thọ còn mang màu sắc cá nhân. Sau khi phát hiện mình mang đột biến gene liên quan đến nguy cơ mắc Parkinson, Brin được cho là đã đầu tư đáng kể vào các dự án nghiên cứu sức khỏe và tuổi thọ.

Google cũng từng phát triển các dự án liên quan đến khoa học đời sống, sau này trở thành Verily, tập trung vào thiết bị và công nghệ chăm sóc sức khỏe.

Danh sách những người giàu đặt cược vào lĩnh vực này ngày càng dài.

Sam Altman, CEO OpenAI, cũng từng đầu tư hàng trăm triệu USD vào công nghệ sinh học và nghiên cứu nhằm trì hoãn quá trình lão hóa. Mục tiêu được ông nhắc đến là kéo dài thời gian con người có thể sống khỏe mạnh, qua đó tạo thêm cơ hội để những công nghệ y tế mới tiếp tục phát triển.

Không phải tất cả phương pháp chống lão hóa đều nằm trong các phòng thí nghiệm công nghệ sinh học.

Liệu pháp oxy cao áp (HBOT) cũng được giới giàu có quan tâm. Người sử dụng được đưa vào buồng áp suất cao và hít oxy với nồng độ cao trong một khoảng thời gian nhất định.

Một nghiên cứu của Đại học Tel Aviv từng gây chú ý khi ghi nhận những thay đổi liên quan đến tế bào lão hóa và telomere ở nhóm người lớn tuổi tham gia thử nghiệm.

Những kết quả này nhanh chóng thu hút sự chú ý của công chúng và giới thượng lưu. Tuy nhiên, việc một phương pháp tạo ra thay đổi ở một số chỉ dấu sinh học không đồng nghĩa với việc nó có thể khiến con người “trẻ lại” theo nghĩa thông thường.

Đó cũng là vấn đề lớn nhất của cuộc đua trường sinh.

Các chỉ dấu sinh học có thể thay đổi. Tế bào có thể được tái lập trình. Một số quá trình lão hóa có thể được can thiệp. Nhưng để biến những kết quả đó thành một phương pháp giúp con người sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn vẫn là một chặng đường rất dài.

David Sinclair, nhà sinh học phân tử tại Trường Y Harvard, là một trong những nhà khoa học nổi tiếng với nghiên cứu về cơ chế lão hóa. Nhóm của ông từng công bố nghiên cứu về những hợp chất có khả năng tác động tới quá trình lão hóa tế bào và đặt ra triển vọng phát triển các phương pháp trẻ hóa trong tương lai.

Những nghiên cứu như vậy khiến ý tưởng “thuốc trường sinh” ngày càng được nhắc đến nhiều hơn.

Nhưng giữa một viên thuốc có thể tác động lên quá trình lão hóa của tế bào và một phương pháp có thể giúp con người sống thêm hàng chục năm là khoảng cách rất lớn.

Cuộc chiến cuối cùng là chạy đua với thời gian

Điểm chung của Bryan Johnson, Jeff Bezos, Peter Thiel, Sergey Brin hay Sam Altman không nằm ở việc họ cùng theo đuổi một loại thuốc duy nhất.

Họ đang đặt cược vào nhiều hướng khác nhau: tái lập trình tế bào, thuốc chống lão hóa, tế bào gốc, thiết bị theo dõi sức khỏe, liệu pháp gene, đông lạnh cơ thể và các phương pháp can thiệp vào quá trình lão hóa.

Một số khoản đầu tư có thể thất bại. Một số phương pháp có thể không chứng minh được hiệu quả. Nhưng với những người sở hữu nguồn lực tài chính khổng lồ, việc đặt cược vào hàng chục hướng nghiên cứu khác nhau có thể giúp họ duy trì cơ hội chạm tới một đột phá.

Và đó có lẽ mới là lý do cuộc đua này ngày càng nóng lên.

Giới siêu giàu không nhất thiết đang tìm cách sống bất tử ngay lập tức. Họ có thể chỉ muốn sống đủ lâu để chứng kiến thế hệ công nghệ tiếp theo ra đời.

Thêm 10 năm có thể giúp họ chờ một liệu pháp mới. Thêm 20 năm có thể mở ra cơ hội tiếp cận một công nghệ hiện chưa tồn tại. Và nếu mỗi thế hệ công nghệ lại kéo dài thêm một khoảng thời gian, giấc mơ trường sinh về lý thuyết có thể trở thành một cuộc chạy tiếp sức giữa con người và tuổi tác.

Bryan Johnson có thể là hình ảnh cực đoan nhất của cuộc đua ấy. Ông cân đo từng bữa ăn, theo dõi từng chỉ số sinh học và thử nghiệm những phương pháp mà phần lớn mọi người khó có điều kiện tiếp cận.

Nhưng đằng sau câu chuyện của một doanh nhân là một xu hướng rộng hơn: Khi tiền bạc không còn là giới hạn lớn nhất, thời gian trở thành thứ tài sản quý giá nhất.

Và khi giới siêu giàu đang sẵn sàng chi hàng triệu, thậm chí hàng tỷ USD cho "thuốc trường sinh", một câu hỏi mà nhân loại đã theo đuổi từ hàng nghìn năm vẫn đang được bỏ ngõ: Liệu con người có thể đánh bại thời gian?

Tham khảo Fortune, Techcrunch, MIT Technology Review