Học sinh Việt Nam giỏi ngữ pháp, yếu giao tiếp tiếng Anh: Vì sao?

Đó là nội dung được các chuyên gia giáo dục trong và ngoài nước tập trung thảo luận, chia sẻ tại chương trình do Trường Đại học Sư phạm Hà Nội phối hợp cùng Đại học Deakin (Australia) tổ chức chiều 15/10.

PGS.TS Nguyễn Lân Hùng Sơn, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho rằng mục tiêu đối với dạy học ngoại ngữ không dừng lại ở biết ngữ pháp và từ vựng, mà quan trọng nhất là giúp học sinh, sinh viên tự tin giao tiếp bằng tiếng Anh trong thực tế.

Theo PGS Hùng Sơn, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đang tích cực tham gia sáng kiến quốc gia về việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Nhà trường đang hỗ trợ đội ngũ giáo viên phát triển các phương pháp giảng dạy hiệu quả. Thông qua hoạt động thực hành, giáo viên sẽ xây dựng môi trường lớp học sinh động, tạo điều kiện cho học sinh chủ động tham gia và từng bước hình thành sự tự tin khi bước ra giao tiếp thực tế.

Chia sẻ về mô hình lớp học ngoại ngữ theo định hướng giao tiếp, TS. Trần Hương Quỳnh, Trưởng khoa Tiếng Anh, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, nhấn mạnh cốt lõi của việc khuyến khích sinh viên chủ động sử dụng tiếng Anh nằm ở việc tạo ra các tình huống giao tiếp thực tế.

Sai lầm phổ biến hiện nay, theo TS Hương là giáo viên chỉ đơn thuần yêu cầu sinh viên "ghép cặp và nói chuyện" trong một khoảng thời gian cố định mà không giao nhiệm vụ cụ thể. Khi thiếu một lý do thực tế để trao đổi, sinh viên rất dễ rơi vào trạng thái im lặng hoặc tương tác hời hợt. Do đó, bài toán đặt ra cho người dạy là phải thiết kế các tình huống phát sinh "nhu cầu giao tiếp tự nhiên", và tiếng Anh trở thành công cụ bắt buộc để hoàn thành nhiệm vụ.

Từ thực tiễn đó, TS. Trần Hương Quỳnh cho rằng, phải giao nhiệm vụ với mỗi người học, để các em buộc phải giao tiếp với nhau để hoàn thành. Thay vì gượng ép người học lặp lại các đoạn hội thoại mẫu rập khuôn, giáo viên nên mở rộng không gian cho học sinh, sinh viên tự do lựa chọn chủ đề và cách diễn đạt. Việc được chủ động tự quyết sẽ giúp người học tự tin và linh hoạt hơn.

Ông Ben Stubbs, Giám đốc điều hành kiêm Giám đốc học thuật Đại học Deakin (Australia) chia sẻ kinh nghiệm làm việc tại Việt Nam hơn 25 năm trước, thách thức lớn nhất là tìm kiếm giáo viên tiếng Anh giỏi.

Khi đó, nhiều người có quan niệm rằng, giáo viên tiếng Anh nhất thiết phải đến từ các nước như Australia, Mỹ hay Anh nhưng ông Ben Stubbs tiết lộ phần lớn giáo viên ông tuyển dụng lại là người Việt Nam. Lý do là vì họ có động lực lớn, trình độ tiếng Anh tốt cùng nền tảng giáo dục vững chắc.

Các chuyên gia cũng đồng tình với thực tế phổ biến của học sinh, sinh viên Việt Nam hiện nay là học nhiều về từ vựng, ngữ pháp. Qua các bài kiểm tra, đánh giá có thể thấy các em giỏi kỹ năng viết, nhưng lại thiếu tự tin khi nói. Đây chính là rào cản cản trở sự tiến bộ đối với học ngoại ngữ và mục tiêu dần dần đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Vì thế, giải pháp được các chuyên gia đưa ra là tăng cường tập huấn, cải thiện phương pháp dạy học đối với đội ngũ giáo viên các trường học để thầy cô áp dụng thực tế.