Hai đề xuất tuyển sinh mới gây tranh cãi, Bộ GD-ĐT nói gì?

Những ngày qua, hai đề xuất trong dự thảo quy định tuyển sinh đại học gồm giảm số phương thức xét tuyển và không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ, thành tích học sinh giỏi nhận được sự quan tâm của các cơ sở đào tạo, chuyên gia, thí sinh và phụ huynh.

Trả lời PV Báo điện tử VTC News, ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), cho hay dự thảo quy chế được xây dựng nhằm đơn giản hóa và nâng chất lượng qua đồng bộ hóa phương thức xét tuyển.

Mục tiêu của việc sửa đổi quy chế là đưa các thí sinh dự tuyển vào cùng một ngành, một chương trình về cùng chuẩn đánh giá; giảm thủ tục, giảm chi phí, tăng khả năng kiểm chứng và bảo đảm công bằng.

“Tinh thần xuyên suốt là tuyển sinh phải đi cùng chuẩn chất lượng, dữ liệu kiểm chứng được và trách nhiệm giải trình. Thí sinh được giảm gánh nặng theo dõi quá nhiều cách xét tuyển, nhưng vẫn được sử dụng các kết quả học tập, thi và chứng chỉ phù hợp theo quy định của từng phương thức”, ông Thảo nhấn mạnh.

Vì sao “giảm cửa” xét tuyển?

Về đề xuất tinh gọn phương thức tuyển sinh , theo dự thảo, năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo sử dụng tối đa 3 phương thức tuyển sinh và từ năm 2028 còn 1 phương thức; không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.

Làm rõ đề xuất này, ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết, từ năm 2022-2026, chỉ 36,4% tổng số lượt chương trình đào tạo có căn cứ đối chiếu chính thức; điểm học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT khá xa; trên 2.000 chương trình đào tạo tuyển sinh có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên.

“Khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc chia một ngành thành nhiều “cửa” xét tuyển có thể làm thí sinh cùng năng lực được đối xử khác nhau”, ông lý giải.

Vì vậy, giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng một thang điểm chung.

Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình; kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.

4 khía cạnh gây bất bình đẳng khi cộng điểm IELTS

Một nội dung khác đang được phụ huynh, học sinh và dư luận quan tâm là đề xuất bỏ điểm cộng chứng chỉ IELTS . Ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết, trên thực tế điểm cộng có thể tạo bất bình đẳng.

Thứ nhất, cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm khác nhau theo điều kiện kinh tế, địa bàn và khả năng chi trả.

Thứ hai, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức cộng và tổ hợp áp dụng khác nhau giữa các trường. Theo dữ liệu tuyển sinh năm 2026, cả nước có hơn 37.300 thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm. Trong đó, hơn 35.900 em dùng chứng chỉ IELTS. Đáng chú ý, IELTS 6.0 là mức phổ biến nhất, với 8.318 thí sinh, nhưng cùng một mức chứng chỉ này lại được các trường quy định thành 26 mức điểm cộng khác nhau.

Trong khi đó, theo thống kê của Bộ GD-ĐT, hiện nay nhiều ngành điểm chuẩn khoảng 28 nhưng cho cộng tới 1,5 điểm, khiến hàng nghìn thí sinh đạt 26,5-28 điểm vẫn không trúng tuyển chỉ vì không có điều kiện thi chứng chỉ có chi phí cao.

“Đây là vấn đề cấp bách liên quan trực tiếp đến công bằng và cần được điều chỉnh ngay”, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học chia sẻ.

Thứ ba, một năng lực có thể được ghi nhận hai lần - vừa là thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm - làm sai lệch thứ tự thí sinh.

Thứ tư, ở nhóm điểm cao, chỉ một phần điểm cộng nhỏ cũng có thể thay đổi kết quả trúng tuyển, dù chưa chứng minh được mức điểm đó phản ánh tốt hơn khả năng học tập của chương trình.

Ông lưu ý, việc không cộng điểm IELTS không đồng nghĩa với việc các chứng chỉ này không còn được sử dụng trong tuyển sinh. Theo đó, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn Ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển.

Trường hợp ngoại ngữ là năng lực cần thiết đối với đầu vào của một chương trình đào tạo, cơ sở đào tạo có thể đưa yêu cầu về ngoại ngữ vào tiêu chí tuyển sinh.