Điện xăng cùng giảm, giá hàng hóa có tăng?

Giảm chi phí, tạo cơ hội hạ giá bán

Từ ngày 1/11, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống còn 2.159,9 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Đây là lần đầu tiên giá bán lẻ điện bình quân giảm sau gần 20 năm, không tính các đợt hỗ trợ giảm giá điện, tiền điện trong giai đoạn xảy ra dịch COVID-19.

Cùng thời điểm, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại được đưa về 0%, áp dụng đến hết ngày 31/3/2027, dẫn tới giá xăng giảm mạnh. Cụ thể, giá xăng E5RON92 giảm 1.804 đồng/lít, xăng E10RON95-III giảm 1.575 đồng/lít. Hai chính sách cùng có hiệu lực khi nền kinh tế bước vào cao điểm sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng cuối năm.

Trao đổi với phóng viên Tiền Phong, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, đánh giá việc giảm giá điện và giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng có ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh áp lực lạm phát những tháng cuối năm vẫn hiện hữu.

Theo ông Thỏa, CPI 9 tháng năm nay đã tăng 4,52% đặt ra thách thức đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát cả năm. Ở trong nước, nhu cầu tiêu dùng tăng cao vào cuối năm, cùng với việc đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư và tăng trưởng tín dụng có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá. Trong khi đó, diễn biến khó lường của giá năng lượng, nhiên liệu và tỷ giá tiềm ẩn nguy cơ làm tăng chi phí nhập khẩu, tác động đến lạm phát; do đó chính sách giảm chi phí đầu vào đang tạo thêm dư địa điều hành.

Ông Thỏa ước tính, đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% có thể giúp giá xăng giảm khoảng 1.500-1.700 đồng/lít. Việc giảm giá điện 2% cũng góp phần kiềm chế lạm phát thông qua tác động trực tiếp đến chi tiêu và tác động gián tiếp đến giá thành hàng hóa, dịch vụ.

“Giá điện giảm 2% có thể trực tiếp làm CPI giảm khoảng 0,06%. Đối với những ngành sử dụng nhiều điện, giá thành sản xuất thép có thể giảm khoảng 0,12%; xi măng giảm khoảng 0,3%; dệt may giảm khoảng 0,2%. Đây là tác động rất tích cực đối với các ngành sản xuất, tạo điều kiện giảm chi phí đầu vào, giảm giá thành và có cơ hội giảm giá bán ra thị trường”, ông Thỏa nhận định.

Với người tiêu dùng, ông Thỏa cho rằng, một hộ sử dụng khoảng 400 kWh/tháng có thể giảm gần 20.000 đồng tiền điện mỗi tháng. Mức hưởng lợi cụ thể còn phụ thuộc biểu giá và sản lượng sử dụng thực tế. Cùng với đó, việc duy trì hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo, hộ gia đình chính sách, giảm giá điện giúp giảm một phần chi tiêu, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.

Tuy nhiên, theo ông Thỏa để tận dụng cơ hội này, doanh nghiệp cần chủ động rà soát chi phí, tiết kiệm và nâng cao hiệu quả hoạt động, qua đó chuyển lợi ích từ chính sách thành khả năng cạnh tranh trên thị trường. “Doanh nghiệp cũng phải có giải pháp của mình để giảm, tiết kiệm chi phí, bên cạnh những quyết định của Nhà nước về giảm các yếu tố đầu vào. Khi đó, hiệu quả mang lại cho xã hội và khả năng cạnh tranh trên thị trường mới tốt hơn”, ông nói.

Ðưa lợi ích đến người tiêu dùng

PGS.TS Ngô Trí Long đánh giá, giảm giá điện và giá xăng đồng thời sẽ góp phần đạt được hai mục tiêu là thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát. Khi dư địa kiểm soát giá cả cuối năm còn hạn hẹp, giảm chi phí năng lượng giúp hạn chế sức ép lên mặt bằng giá chung.

Theo ông Long, doanh nghiệp có thêm điều kiện hạ giá thành, nâng cao hơn nữa sức cạnh tranh; người dân tiết kiệm chi tiêu để dành cho những nhu cầu khác. Khi sức mua được cải thiện, hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng được hỗ trợ. Ông Long cho rằng, mức giảm giá điện 2% tuy chưa lớn nhưng thiết thực, đồng thời thể hiện sự chia sẻ với người dân và doanh nghiệp trong bối cảnh còn nhiều khó khăn.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, Ủy viên Hội đồng tư vấn Kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, chính sách thuế lần này áp dụng đối với xăng tác động đến hoạt động sản xuất, vận tải tùy thuộc loại nhiên liệu sử dụng. Với điện, khả năng giảm giá thành phụ thuộc tỷ trọng tiền điện của từng doanh nghiệp.

Riêng trong thực hiện giá điện mới, ông Phong đề nghị minh bạch ngay từ hóa đơn. Thời điểm áp dụng, cách xác định sản lượng và cách tính đối với kỳ hóa đơn có thay đổi giá cần được giải thích rõ để khách hàng kiểm tra, đối chiếu.

“EVN nên công khai cách tính, thời điểm áp dụng và các chỉ số đo đếm để phân biệt rõ sản lượng điện trước, sau khi giảm giá, tránh tình trạng giá giảm nhưng người dân không kiểm chứng được mình hưởng lợi bao nhiêu”, ông Phong đề xuất.

Theo ông Phong, sự minh bạch giúp người dân nhận biết khoản giảm thực tế, đồng thời củng cố niềm tin vào cơ chế điều hành giá có tăng, có giảm. Khi có điều kiện giảm, lợi ích cần được chia sẻ kịp thời; khi phải điều chỉnh tăng, căn cứ chi phí và tác động xã hội cần được làm rõ.

Cùng với đó, ngành điện cần tiếp tục nâng hiệu quả quản trị, kiện toàn bộ máy, tiết giảm chi phí và gắn trách nhiệm với kết quả công việc. Đây là nền tảng để việc giảm giá đi cùng khả năng vận hành, đầu tư và bảo đảm nguồn cung.

Với giá điện, bên cạnh việc giảm giá, trong đợt điều chỉnh này, biểu giá điện sinh hoạt sẽ chuyển từ 6 xuống 5 bậc.

Theo Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, trước đây số hộ sử dụng dưới 50 kWh/tháng tương đối lớn, nhưng hiện nay nhóm này đã giảm đáng kể. Việc mở rộng bậc đầu lên đến 100 kWh trở nên sát hơn với thực tế tiêu dùng. Giảm số bậc và mở rộng khoảng tiêu thụ của từng bậc cũng giúp người dân thuận tiện hơn khi tính toán, kiểm soát hóa đơn.

So với biểu giá cũ, mức giá ở các bậc tiêu thụ thấp cơ bản được giữ nguyên hoặc giảm; các bậc tiêu thụ cao được sắp xếp lại, với bậc 4 áp dụng cho phần điện từ 401-700 kWh và bậc 5 từ 701 kWh trở lên. Giá bậc cao nhất gần gấp hai lần bậc thấp nhất, tạo động lực để những hộ tiêu thụ nhiều điện chủ động tiết kiệm.

“Mục tiêu không chỉ là đơn giản hóa biểu giá để người dân dễ theo dõi, tính toán, mà còn tạo động lực tiết kiệm điện, bởi càng sử dụng nhiều, phần điện tiêu thụ ở các bậc cao càng phải trả mức giá lớn hơn”, ông Thỏa phân tích.

Về điều hành giá, ông Thỏa đề nghị cân nhắc thời điểm điều chỉnh giá các mặt hàng, dịch vụ khác do Nhà nước định giá, cố gắng giữ ổn định trong những tháng cuối năm, dù chi phí đầu vào có thể tiếp tục gia tăng. Việc phối hợp đồng bộ các giải pháp giảm chi phí, điều hành giá và ổn định thị trường sẽ góp phần hạn chế cộng hưởng áp lực tăng giá.

“Nếu kiểm soát được CPI trong khoảng 4,5-5% trong bối cảnh nhiều yếu tố gây áp lực tăng giá, đây cũng có thể xem là một kết quả tích cực”, ông Thỏa nhận định.