Cao tốc 23.940 tỷ đồng, dài 60km, nối thẳng Việt Nam đến Thủ đô nước láng giềng đang 'thai nghén' đến đâu?

Khởi công từ ngày 18/5/2026 với tổng mức đầu tư 23.940 tỷ đồng, dự án cao tốc Vinh – Thanh Thủy dài khoảng 60 km đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Tuyến đường được thiết kế theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, kết nối trung tâm tỉnh Nghệ An với cửa khẩu Thanh Thủy, giữ vai trò trục đối ngoại chiến lược liên kết miền Tây xứ Nghệ với mạng lưới giao thông quốc gia và hành lang kinh tế Việt – Lào.

Mở cửa hầm Đại Huệ, triển khai 15 mũi thi công xuyên núi

Trên công trường gói thầu XL01 do liên danh Tập đoàn Đèo Cả đảm nhận, không khí thi công diễn ra liên tục với hơn 400 cán bộ kỹ sư, công nhân cùng 117 đầu máy móc, thiết bị chuyên dụng, chia thành 15 mũi thi công đồng loạt.

Tâm điểm của gói thầu là hạng mục hầm xuyên núi Đại Huệ. Sau thời gian chuẩn bị hạ tầng, ngày 24/9/2026, nhà thầu đã chính thức mở cửa hầm phía Tây của ống hầm bên trái, tạo tiền đề bứt phá cho các công đoạn khoan hầm tiếp theo. Các bước đào phá đá và lắp dựng khung vòm chống đỡ được kiểm soát nghiêm ngặt theo điều kiện địa chất thực tế, kết hợp công tác trắc địa thường xuyên để bảo đảm chuẩn xác hướng tuyến và thông số hình học.

Theo kế hoạch tiến độ, liên danh phấn đấu thông hầm Đại Huệ vào tháng 4/2027 và hoàn thiện toàn bộ hạng mục này vào tháng 3/2028. Song song với đường hầm, các mũi thi công cầu Đại Huệ và đắp nền đường dọc tuyến cũng đang được đẩy nhanh.

Bài toán nguồn cung 9,9 triệu m³ đất đắp và giải pháp tại chỗ

Áp lực lớn nhất của toàn dự án nằm ở nhu cầu vật liệu khổng lồ: gần 9,9 triệu m³ đất san lấp, 995.000 m³ đá xây dựng, xấp xỉ 1,8 triệu m³ cấp phối đá dăm cùng lượng lớn cát các loại. Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung tại chỗ, tỉnh Nghệ An đã chủ động nâng công suất khai thác các mỏ khoáng sản hiện hữu, đồng thời tháo gỡ thủ tục mở rộng nguồn cấp cho công trường.

Tại gói XL01, nhà thầu áp dụng giải pháp kép: tận dụng tối đa lượng đất đào điều phối trên tuyến kết hợp khai thác mỏ đất Hồng Tân 1 (xã Nam Đàn). Mỏ có quy mô 6,68 ha, trữ lượng 988.363 m³, hiện đã cung cấp cho công trường hơn 27.100 m³ đất đắp. Việc chủ động nguồn vật liệu tại chỗ giúp đơn vị thi công giảm phụ thuộc vào thị trường bên ngoài và kiểm soát tốt giá thành.

Đối với khối lượng đất đá thải phát sinh từ quá trình đào hầm và nền đường, Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An đã quy hoạch 24 bãi tiếp nhận chất thải rắn xây dựng với tổng dung tích chứa hơn 18,66 triệu m³, đang phối hợp với các sở, ngành hoàn thiện thủ tục bàn giao mặt bằng đưa vào sử dụng.

Nhằm ngăn chặn thất thoát tài nguyên và bảo đảm chất lượng vật liệu đưa vào nền đường, quy trình quản lý khoáng sản được số hóa khép kín từ cửa mỏ đến mặt đường thi công.

Theo ông Nguyễn Duy An, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án công trình giao thông Nghệ An, hệ thống camera giám sát 24/24 giờ và trạm cân tải trọng tại mỏ đã được hoàn thiện, truyền dữ liệu trực tiếp về hệ thống giám sát khoáng sản của tỉnh và trụ sở Ban Quản lý. "Để kiểm soát chất lượng, tránh thất thoát khoáng sản, nhà thầu đã áp dụng biện pháp đối chiếu qua 3 liên phiếu giao nhận", ông An cho biết.

Ông Nguyễn Đức Phương, Giám đốc Ban Điều hành gói thầu XL01, cho biết quy trình vận chuyển và nghiệm thu được đối soát chéo nghiêm ngặt ở cả hai đầu xuất và nhận. "Quá trình vận chuyển, tiếp nhận được kiểm soát chéo bằng hệ thống trạm cân, camera giám sát, phiếu đo thùng xe và chấm chuyến tại cả hai đầu xuất đất và tiếp nhận trên tuyến, nhằm đối chiếu khối lượng, bảo đảm tính minh bạch và tuân thủ quy định hiện hành", ông Phương nhấn mạnh.

Tại công trường, các vị trí đổ đất đều được ghi nhận bằng hình ảnh, chấm chuyến và lập biên bản. Định kỳ, tổng sản lượng khai thác thực tế phục vụ quyết toán thuế, phí tài nguyên được đo đạc lại bằng phương pháp lưới ô vuông hình học kết hợp hệ số nở rời của đất. Các đoàn xe vận chuyển cũng được quán triệt phủ bạt kín thùng, rửa xe và tưới nước mặt đường để hạn chế bụi bẩn, bảo đảm an toàn giao thông cho người dân ven tuyến.

Ngày 3/10/2026, lãnh đạo tỉnh Nghệ An đã kiểm tra hiện trường các gói thầu xây lắp, rà soát tiến độ và yêu cầu các đơn vị tập trung nguồn lực, tăng cường phối hợp giải quyết khó khăn trong quá trình triển khai dự án.

Mở rộng trục kinh tế biên giới Việt - Lào

Việc đầu tư cao tốc Vinh – Thanh Thủy được Chính phủ đánh giá có ý nghĩa chiến lược lâu dài, vì đây là đoạn kết nối trực tiếp với tuyến Hà Nội – Viêng Chăn. Khi hoàn thành, cao tốc Vinh – Thanh Thủy sẽ tạo ra bước đột phá quan trọng cho hạ tầng giao thông và phát triển kinh tế vùng Bắc Trung Bộ. Tuyến đường không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển từ thành phố Vinh đến cửa khẩu Thanh Thủy mà còn hoàn thiện trục kết nối xuyên biên giới giữa Việt Nam và Lào, góp phần hình thành hành lang cao tốc Hà Nội – Viêng Chăn.

Nhờ đó, năng lực vận tải hàng hóa qua cửa khẩu được tăng lên đáng kể, giảm chi phí logistics và mở rộng cơ hội thương mại, xuất nhập khẩu cho Nghệ An và các tỉnh lân cận.

Khi lưu thông thuận lợi, Khu kinh tế cửa khẩu Thanh Thủy sẽ thu hút mạnh hơn các dự án logistics, chế biến, thương mại biên giới, tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội toàn vùng phía Tây Nghệ An. Đồng thời, tuyến cao tốc còn thúc đẩy du lịch biên giới và du lịch liên quốc gia, giúp các tour Vinh – Viêng Chăn trở nên nhanh hơn, hấp dẫn hơn, tạo nên dòng du lịch hai chiều giữa Việt Nam và Lào.

Về lâu dài, hạ tầng giao thông hiện đại cũng góp phần củng cố an ninh – quốc phòng khu vực biên giới, nâng cao hiệu quả quản lý lãnh thổ và xử lý các tình huống khẩn cấp khi cần thiết. Nhìn chung, cao tốc Vinh – Thanh Thủy khi đi vào hoạt động sẽ trở thành mảnh ghép chiến lược trong mạng lưới cao tốc quốc gia, mở ra không gian phát triển mới, nâng cao vị thế kết nối quốc tế của Nghệ An và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho cả vùng Bắc Trung Bộ.

Cao tốc cũng góp phần nâng cao vị thế giao thương quốc tế của Việt Nam trong khu vực. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển hạ tầng và thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực giai đoạn 2025–2030.