Trước Tôn Ngộ Không, những ai từng là chủ nhân của gậy Như Ý?

Trong tác phẩm Tây du ký của Ngô Thừa Ân, Tôn Ngộ Không từng bao phen chọc trời khuấy nước, làm nhiều chuyện kinh thiên động địa, náo loạn tam giới, một phần rất lớn nhờ vào sức mạnh của cây gậy Như Ý.

Mối quan hệ giữa Tôn Ngộ Không và gậy Như Ý không đơn thuần là chủ nhân và vũ khí, mà là mối lương duyên tiền định, tâm linh tương thông, là biểu tượng cho hành trình tu tâm tích đức, từ một khỉ đá ngông cuồng, bất chấp trở thành Đấu Chiến Thắng Phật.

Thế nhưng, độc giả Tây du ký ít ai nhớ rằng, Tôn Ngộ Không chẳng phải là chủ nhân đầu tiên của gậy Như Ý. Trước khi trở thành thứ vũ khí sắc bén trong tay Mỹ hầu vương, nó từng thuộc quyền sở hữu của 3 người khác.

Chủ nhân đầu tiên của gậy Như Ý chính là Thái Thượng Lão Quân. Ông đã lấy khối sắt thần vạn năm từ thời Bàn Cổ ra luyện qua 9 lần lửa để tạo nên cây gậy.

Trong Tây du ký, tác giả Ngô Thừa Ân mô tả quá trình Thái Thượng Lão Quân luyện gậy Như Ý như là đỉnh cao của kỹ thuật rèn đúc thần tiên trong tam giới. Quá trình này được thực hiện qua những giai đoạn cực kỳ nghiêm ngặt.

Đầu tiên, Lão Quân đã thu thập một khối Cửu chuyển tân thiết - loại sắt thần tinh khiết vô song, vốn là một mảnh hỗn độn thần thiết tích tụ linh khí đất trời từ thuở Bàn Cổ khai thiên lập địa. Chất liệu nguyên bản này giúp cây gậy có đặc tính cứng cáp tuyệt đối, không lực lượng nào có thể phá hủy.

Khối thần thiết được đưa vào lò bát quái - nơi chứa Cửu chuyển tiên hỏ - ngọn lửa tam muội kết hợp với linh khí bát quái. Nguyên tác viết rất rõ: “Gậy sắt là thép tinh luyện qua chín lần. Đích thân Lão Quân luyện trong lò”. 9 lần nấu luyện (cửu chuyển) này tượng trưng cho con số cực dương trong Đạo giáo, giúp loại bỏ hoàn toàn tạp chất, cô đọng sức mạnh bách chiến bách thắng và ban cho khối sắt một “linh tính” tự chủ.

Sau khi nung luyện đủ chín lần, Thái Thượng Lão Quân bắt tay vào tạo hình cho thần khí. Ông đúc cây gậy theo hình trụ dài, hai đầu được bịt bằng những vòng vàng rực rỡ, phần thân ở giữa là đoạn ô thiết màu đen bóng.

Lão Quân tiếp tục gia trì đại pháp lực vào gậy để nó có khả năng co giãn theo tâm ý, có thể biến nhỏ như cây kim giấu vào lỗ tai hoặc phóng to đâm xuyên tầng trời. Cuối cùng, ông tự tay khắc lên thân gậy hàng chữ vàng: “Như Ý Kim Cô Bổng, một vạn ba ngàn năm trăm cân” nhằm ấn định trọng lượng và tên gọi chính thức của nó.

Thời gian sau, nhân gian gặp phải trận lũ lụt khủng khiếp, sông ngòi bờ cõi đều bị nhấn chìm. Được giao trọng trách trị thủy cứu bách tính, Đại Vũ nhận thấy công cụ thông thường không thể đo đạc được độ sâu của những dòng nước lũ hung hãn hay các mạch nước ngầm biến hóa khôn lường. Ông lên Thiên đình, ngỏ ý mượn Thái Thượng Lão Quân một dụng cụ có thể đo được mực nước và bình định sông biển. Vị thần tiên đã giao cho Đại Vũ gậy Như Ý.

Trong tay Đại Vũ, gậy Như Ý được gọi là Định hải thần trân thiết, sau này gọi là Định hải thần châm).

Sau khi hoàn thành đại nghiệp trị thủy, thiên hạ thái bình, Đại Vũ không trả lại cây gậy cho Thái Thượng Lão Quân. Để ngăn chặn lũ lụt tái diễn và giữ cho biển cả được yên bình mãi mãi, ông cắm thẳng khối sắt này xuống đáy Đông Hải. Suốt ngàn vạn năm sau đó, cây gậy vẫn lừng lững ở đó, không ai lay chuyển được.

Quyền gián tiếp cai quản gậy Như Ý thuộc về Đông Hải Long Vương. Còn Thái Thượng Lão Quân, dường như mải mê với việc luyện các vũ khí khác hoặc linh đan mà quên béng đi sự tồn tại của gậy Như Ý. Nhiều người lại cho rằng, việc bỏ mặc gậy Như Ý nằm dưới Đông Hải suốt hàng vạn năm thực chất là một vở kịch được dàn xếp tài tình của Thái Thượng Lão Quân để “tặng quà” cho Tôn Ngộ Không .

Những người này đưa ra rất nhiều bằng chứng để bảo vệ quan điểm trên. Đầu tiên, họ nhắc tới một chi tiết cực kỳ đắt giá trong nguyên tác: Gậy Như Ý nặng đúng 1 vạn 3 ngàn 5 trăm cân (13.500 cân). Trong các sách y học và Đạo giáo cổ đại, đây chính là số lần hít thở của một người trong một ngày đêm (8.100 lần thở ra, 5.400 lần hít vào, tổng cộng 13.500). Việc Lão Quân - ông tổ Đạo giáo - đúc cây gậy đúng trọng lượng này cho thấy nó được thiết kế hoàn hảo để hòa hợp với hơi thở, sinh mệnh và “linh tính” của một người tu đạo. Tôn Ngộ Không là khỉ đá hấp thụ tinh hoa trời đất, hoàn toàn tương thích với con số này.

Thái Thượng Lão Quân là người cực kỳ “giữ của” và yêu quý các bảo vật do mình rèn đúc. Khi phát hiện ra chiếc vòng kim cang, cái quạt, hồ lô bị tiểu đồng hoặc thú cưỡi trộm xuống trần, ông đều lập tức xuống thu hồi. Thế nhưng, khi Đại Vũ đem gậy Như Ý cắm xuống Đông Hải và để lại đó suốt hàng vạn năm, Lão Quân hoàn toàn ngó lơ, không hề có ý định đòi lại.

Tiên giới đều biết Đông Hải có báu vật, nhưng không một thần tiên nào đến lấy, như thể họ đang “chừa lại” món đồ này cho một chủ nhân đã được định sẵn.

Khi Ngộ Không vừa bước vào thủy cung, gậy Định hải thần châm vốn nằm im lìm bỗng nhiên phát ra hào quang vạn trượng, báo hiệu chủ nhân thực sự đã xuất hiện. Đáng nói hơn, nó chỉ nghe theo tâm ý của Ngộ Không. Ngộ Không bảo “nhỏ lại, nhỏ lại!” thì nó thu nhỏ, bảo “lớn lên!” thì nó to ra. Trước đó, các đời Long vương hay binh tôm tướng cá chỉ coi nó là một khối sắt cố định, hoàn toàn không thể sử dụng hay điều khiển.

Nếu xâu chuỗi toàn bộ mạch truyện, Thái Thượng Lão Quân dường như luôn ngầm giúp đỡ Thạch Hầu. Ông thả Ngộ Không vào lò bát quái nhưng lại chừa ra cung Tốn (cung có gió, không có lửa), giúp Ngộ Không chẳng những không chết mà còn luyện được mắt lửa ngươi vàng. Cả Ngộ Không và gậy Như Ý đều được đích thân Thái Thượng Lão Quân luyện trong lò bát quái.

Khi Ngộ Không đại náo thiên cung, Thái Thượng Lão Quân chỉ dùng chiếc vòng kim cang gõ nhẹ vào đầu để Nhị Lang thần bắt sống chứ không dùng chiếc vòng đó để hút gậy Như Ý (dù chiếc vòng hoàn toàn có khả năng hút sạch vũ khí).

Nhiều nhà nghiên cứu văn học nhận định, gậy Như Ý chính là “đạo quả” mà Thái Thượng Lão Quân cố tình gửi lại ở Đông Hải. Ông mượn tay Đại Vũ đem đi giấu, chờ ngày Tôn Ngộ Không đến lấy để hoàn thành thiên mệnh đại náo thiên cung và phò tá Đường Tăng đi thỉnh kinh.

Quá trình Tôn Ngộ Không sở hữu gậy Như Ý cũng được tác giả Ngô Thừa Ân miêu tả khá ly kỳ. Sau khi tầm sư học đạo trở về Hoa Quả Sơn, Ngộ Không dẹp tan Hỗn Thế Ma Vương để bảo vệ đàn khỉ. Lúc này, Ngộ Không nhận thấy võ nghệ của mình đã siêu phàm nhưng các loại đao kiếm thông thường của người phàm quá nhẹ, chém vài nhát đã gãy, không có thứ nào thuận tay.

Theo lời hiến kế của bốn con khỉ già (bốn vị kiện tướng), Ngộ Không rẽ nước xuống thẳng thủy cung của Đông Hải Long Vương hỏi mượn một món thần binh xứng tầm. Long Vương Ngạo Quảng ban đầu tiếp đón rất hậu hĩnh, liên tục mang ra những vũ khí tốt để lấy lòng Ngộ Không nhưng liên tục bị từ chối với lý do “nhẹ lắm” hoặc “chưa đủ nặng”. Vợ ông hiến kế : “Trong hải tạng của ta có khối thần thiết vạn năm phát sáng mấy ngày nay, hay là đưa cho hắn xem thử?”.

Long Vương dẫn Ngộ Không ra giữa biển, nơi cắm khối sắt thần do Đại Vũ để lại. Mục đích ban đầu của ông là để Ngộ Không biết khó mà lui, từ đó tống khứ vị khách không mời này ra khỏi thủy cung. Không ngờ khi Ngộ Không vừa đến gần, cây gậy vốn nằm im lìm suốt hàng vạn năm bỗng phát ra hào quang vạn trượng, tựa như reo mừng gặp được chủ nhân thực sự.

Ngộ Không nhìn thấy khối sắt thì rất mừng nhưng chê hơi to, liền nói giỡn: “Ước gì nhỏ đi một chút, ngắn đi một chút thì dùng mới thuận tay”. Kỳ lạ thay, cây gậy lập tức nghe hiểu, co ngắn lại đúng một trượng, hóa thành một cây thiết bổng vừa vặn. Ngộ Không kinh ngạc, thử bảo: “Nhỏ nữa đi, nhỏ nữa đi!”, cây gậy liền biến nhỏ bằng ngón tay. Ngộ Không cười lớn, rút gậy giấu ngay vào lỗ tai.

Đánh mất báu vật trấn hải của dòng tộc, Long Vương tức giận, nhưng vì sợ nên không dám lên tiếng đòi lại.

Việc gậy Như Ý chọn Tôn Ngộ Không làm chủ không phải tình cờ, mà là cuộc gặp gỡ định mệnh giữa hai thực thể có cùng bản chất và nguồn gốc. Tôn Ngộ Không sinh ra từ một tảng đá tiên trên đỉnh núi Hoa Quả, tảng đá này cũng có từ thời khai thiên lập địa, ngày đêm hấp thụ tinh hoa của nhật nguyệt, đất trời mà hóa thành khỉ.

Do đó, cả Ngộ Không và gậy Như Ý đều mang trong mình nguồn năng lượng nguyên thủy giống nhau. Khi Ngộ Không đến gần, sợi dây liên kết vô hình này lập tức kích hoạt, khiến cây gậy vạn năm im lìm bỗng nhiên phát sáng rực rỡ.

Tên đầy đủ của vũ khí này là Như Ý Kim Cô Bổng. Từ “Như Ý” nghĩa là tùy theo tâm ý của người điều khiển. Gậy Như Ý có linh tính cao, chỉ chịu phục tùng một người có tâm trí phóng khoáng, tự do tự tại và thần thông quảng đại. Đại Vũ hay Đông Hải Long Vương dù thần thánh đến đâu cũng chỉ coi nó là một “khối sắt” cố định để đo nước hoặc trấn biển. Chỉ có Tôn Ngộ Không mới có thể khai phá hoàn toàn đặc tính “Như Ý” của gậy, biến nó thành một phần cơ thể.

Chính vì những lý do trên, gậy Như Ý đối với Tôn Ngộ Không không đơn thuần là một món vũ khí, mà là tri kỷ, là hiện thân cho ý chí và sức mạnh của Tề Thiên Đại Thánh.